شناسنامه کتابشناختی اثر
حدود و دیات
hodūd va dīyāt
پیوند کوتاه:
/w/23481
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #23481
پدیدآور / مؤلف:
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی
تاریخ و سده تألیف:
1102 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 12، ص 782
تا 788
زبان و قالب:
فارسی
ردههای موضوعی:
فقه
عناوین دیگر و همتراز:
حدود و تعزیرات و دیات و قصاص
(hodūd va ta‘zīrāt va dīyāt va qesās)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
رسالهای است فتوایی در بیان احکام حدود، قصاص و دیات، مشتمل بر دو «قسم»: قسم 1. دارای هشت «باب»: 1) حدود زنا، لواط و مساحقه، 2) حد فحش، 3) بیان حد خوردن شراب و مسکرات، 4) حد دزدی، 5) حد محارب، 6) حد مرتد، 7) سایر حدود، 8) بیان تعزیرات؛ قسم دوم: دارای دو «مطلب»: 1) احکام قصاص، 2) احکام دیات. کتابی است سودمند و ساده که گویا برای دربار صفوی به نگارش درآمده است.
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله الذی شرع الدیات و القصاص و الحدود لرفع الفساد من بین العباد و نظام عالم الوجود ... و بعد ... محمد باقر بن محمد تقی ... مینگارد که چون حق تعالی نوع بشر را مدنی بالطبع و محتاج بیکدیگر آفریده و غالبا معاملات و معاشرات سبب حدوث مشاجرات و منازعات میشود و منتهی بقتل نفوس و نهب اموال و حدوث جراحات میگردد ... لهذا جناب مقدس ایزدی ... احکام حدود و دیات و قصاص را مقرر فرموده ... لهذا فقیر بامر من یجب امتثال امره متع الله المسلمین ببقائه احکام مزبوره را در این رساله بلغت فارسی ایراد مینمایم »
انجام اثر
« ضامن است خواه در شب و خواه در روز و اگر تقصیر نکرده است ضامن نیست ختم شد این رساله .... چون در چند روزی بر وجه استعجال ... نوشته اگر بر خطایی و زللی مطلع گردند زبان طعن نگشایند و بدون تامل بسیار مبادرت برد ننمایند وارجو من الله سبحانه العفو عن الخطا و الزلل فی القول و العمل. »
سوابق و چاپهای اثر
لکنهو، 1262ق، سنگی؛ بارها به چاپ رسیده است.
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
کتابشناسی مجلسی ص 213-214
الذریعة 297/6 و219/23
مکتبة امیرالمؤمنین 339/1
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● حدود و دیات = حدود و تعزیرات و دیات و قصاص / فقه / فارسی
hodūd va dīyāt = hodūd va ta‘zīrāt va dīyāt va qesās
مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری
majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699)
تاریخ تألیف: 5 جمادی الاول 1102ق
رسالهای است فتوایی در بیان احکام حدود، قصاص و دیات، مشتمل بر دو «قسم»: قسم 1. دارای هشت «باب»: 1) حدود زنا، لواط و مساحقه، 2) حد فحش، 3) بیان حد خوردن شراب و مسکرات، 4) حد دزدی، 5) حد محارب، 6) حد مرتد، 7) سایر حدود، 8) بیان تعزیرات؛ قسم دوم: دارای دو «مطلب»: 1) احکام قصاص، 2) احکام دیات. کتابی است سودمند و ساده که گویا برای دربار صفوی به نگارش درآمده است.
آغاز: بسمله. الحمدلله الذی شرع الدیات و القصاص و الحدود لرفع الفساد من بین العباد و نظام عالم الوجود ... و بعد ... محمد باقر بن محمد تقی ... مینگارد که چون حق تعالی نوع بشر را مدنی بالطبع و محتاج بیکدیگر آفریده و غالبا معاملات و معاشرات سبب حدوث مشاجرات و منازعات میشود و منتهی بقتل نفوس و نهب اموال و حدوث جراحات میگردد ... لهذا جناب مقدس ایزدی ... احکام حدود و دیات و قصاص را مقرر فرموده ... لهذا فقیر بامر من یجب امتثال امره متع الله المسلمین ببقائه احکام مزبوره را در این رساله بلغت فارسی ایراد مینمایم
انجام: ضامن است خواه در شب و خواه در روز و اگر تقصیر نکرده است ضامن نیست ختم شد این رساله .... چون در چند روزی بر وجه استعجال ... نوشته اگر بر خطایی و زللی مطلع گردند زبان طعن نگشایند و بدون تامل بسیار مبادرت برد ننمایند وارجو من الله سبحانه العفو عن الخطا و الزلل فی القول و العمل.
چاپ: لکنهو، 1262ق، سنگی؛ بارها به چاپ رسیده است.
[کتابشناسی مجلسی ص 213-214؛ الذریعة 297/6 و219/23؛ مکتبة امیرالمؤمنین 339/1]
نسخههای خطی این اثر
98 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 91 |
جامع کبیر
یزد
|
48 | محمد فاضل قمی | چهارشنبه 20 محرم 1117ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 92 |
مرعشی
قم
|
2513/3 | محمد باقر بن مرتضی | شوال 1115ق | نسخ | 164 | شناسنامه ← |
| 93 |
گوهرشاد
مشهد
|
1696 | محمد بن محمد قاسم | سه شنبه 8 ربیع الاول 1112ق | نستعلیق | 98 | شناسنامه ← |
| 94 |
مرعشی
قم
|
3631 | بیکاتب | با تاریخ 1110ق | نسخ | 177 | شناسنامه ← |
| 95 |
مرکز احیاء
قم
|
2425/1 | بیکاتب | 1109ق | نسخ | 127 | شناسنامه ← |
| 96 |
مرعشی
قم
|
496 | محمد قاسم بن محمد اسماعیل اصفهانی | جمادی الثانی 1107ق | نستعلیق | 134 | شناسنامه ← |
| 97 |
امام صادق
قزوین
|
302 | بیکاتب | ربیع الثانی1103ق | نستعلیق | 165 | شناسنامه ← |
| 98 |
مرعشی
قم
|
2831 | مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (مؤلف) | بیتاریخ | نستعلیق | 82 | شناسنامه ← |