نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

حدود و دیات

hodūd va dīyāt
98 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/23481
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #23481
تاریخ و سده تألیف: 1102 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 12، ص 782 تا 788
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
حدود و تعزیرات و دیات و قصاص (hodūd va ta‘zīrāt va dīyāt va qesās)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای است فتوایی در بیان احکام حدود، قصاص و دیات، مشتمل بر دو «قسم»: قسم 1. دارای هشت «باب»: 1) حدود زنا، لواط و مساحقه، 2) حد فحش، 3) بیان حد خوردن شراب و مسکرات، 4) حد دزدی، 5) حد محارب، 6) حد مرتد، 7) سایر حدود، 8) بیان تعزیرات؛ قسم دوم: دارای دو «مطلب»: 1) احکام قصاص، 2) احکام دیات. کتابی است سودمند و ساده که گویا برای دربار صفوی به نگارش درآمده است.
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله الذی شرع الدیات و القصاص و الحدود لرفع الفساد من بین العباد و نظام عالم الوجود ... و بعد ... محمد باقر بن محمد تقی ... می‌نگارد که چون حق تعالی نوع بشر را مدنی بالطبع و محتاج بیکدیگر آفریده و غالبا معاملات و معاشرات سبب حدوث مشاجرات و منازعات میشود و منتهی بقتل نفوس و نهب اموال و حدوث جراحات میگردد ... لهذا جناب مقدس ایزدی ... احکام حدود و دیات و قصاص را مقرر فرموده ... لهذا فقیر بامر من یجب امتثال امره متع الله المسلمین ببقائه احکام مزبوره را در این رساله بلغت فارسی ایراد مینمایم »
انجام اثر
« ضامن است خواه در شب و خواه در روز و اگر تقصیر نکرده است ضامن نیست ختم شد این رساله .... چون در چند روزی بر وجه استعجال ... نوشته اگر بر خطایی و زللی مطلع گردند زبان طعن نگشایند و بدون تامل بسیار مبادرت برد ننمایند وارجو من الله سبحانه العفو عن الخطا و الزلل فی القول و العمل. »
سوابق و چاپ‌های اثر
لکنهو، 1262ق، سنگی؛ بارها به چاپ رسیده است.
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کتابشناسی مجلسی ص 213-214 الذریعة 297/6 و219/23 مکتبة امیرالمؤمنین 339/1

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● حدود و دیات = حدود و تعزیرات و دیات و قصاص / فقه / فارسی hodūd va dīyāt = hodūd va ta‘zīrāt va dīyāt va qesās مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699) تاریخ تألیف: 5 جمادی الاول 1102ق رساله‌ای است فتوایی در بیان احکام حدود، قصاص و دیات، مشتمل بر دو «قسم»: قسم 1. دارای هشت «باب»: 1) حدود زنا، لواط و مساحقه، 2) حد فحش، 3) بیان حد خوردن شراب و مسکرات، 4) حد دزدی، 5) حد محارب، 6) حد مرتد، 7) سایر حدود، 8) بیان تعزیرات؛ قسم دوم: دارای دو «مطلب»: 1) احکام قصاص، 2) احکام دیات. کتابی است سودمند و ساده که گویا برای دربار صفوی به نگارش درآمده است. آغاز: بسمله. الحمدلله الذی شرع الدیات و القصاص و الحدود لرفع الفساد من بین العباد و نظام عالم الوجود ... و بعد ... محمد باقر بن محمد تقی ... می‌نگارد که چون حق تعالی نوع بشر را مدنی بالطبع و محتاج بیکدیگر آفریده و غالبا معاملات و معاشرات سبب حدوث مشاجرات و منازعات میشود و منتهی بقتل نفوس و نهب اموال و حدوث جراحات میگردد ... لهذا جناب مقدس ایزدی ... احکام حدود و دیات و قصاص را مقرر فرموده ... لهذا فقیر بامر من یجب امتثال امره متع الله المسلمین ببقائه احکام مزبوره را در این رساله بلغت فارسی ایراد مینمایم انجام: ضامن است خواه در شب و خواه در روز و اگر تقصیر نکرده است ضامن نیست ختم شد این رساله .... چون در چند روزی بر وجه استعجال ... نوشته اگر بر خطایی و زللی مطلع گردند زبان طعن نگشایند و بدون تامل بسیار مبادرت برد ننمایند وارجو من الله سبحانه العفو عن الخطا و الزلل فی القول و العمل. چاپ: لکنهو، 1262ق، سنگی؛ بارها به چاپ رسیده است. [کتابشناسی مجلسی ص 213-214؛ الذریعة 297/6 و219/23؛ مکتبة امیرالمؤمنین 339/1]

نسخه‌های خطی این اثر

98 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
الهیات
مشهد
17534/4 نجف علی حیدری 14 صفر 1250ق نستعلیق - شناسنامه ←
62
میبدی
مشهد
309 بی‌کاتب چهارشنبه 18 ربیع الاول 1251ق نستعلیق، نسخ 77 شناسنامه ←
63
رضوی
مشهد
37491 رضی حسین رستمرودی 15 جمادی الاول 1251ق نستعلیق 101 شناسنامه ←
64
ایزدی (حاجی)
همدان
15/2 بی‌کاتب پنج شنبه 25 محرم 1252ق نستعلیق - شناسنامه ←
65
مسجد اعظم
قم
3592/3 محمد باقر بن مهدی سلطان مکتب دار بختیاری جمادی الاول 1255ق نستعلیق 16 شناسنامه ←
66
گلپایگانی
قم
7507/1-38/127 محمد علی بن محمد مشهور به میرزا بابا ذیقعده 1256ق نستعلیق 74 شناسنامه ←
67
رضوی
مشهد
18327 بی‌کاتب غره جمادی الاول 1259ق نسخ 94 شناسنامه ←
68
فیضیه
قم
210/2 عبدالله بن امام وردی 1259ق نستعلیق - شناسنامه ←
69
گلپایگانی
قم
8755-58/205 بی‌کاتب 1260ق نستعلیق 63 شناسنامه ←
70
مرکز احیاء
قم
3795 ولی محمد بن ملانور محمدجمال آبادی از محال سراب جمعه 23 شعبان 1263ق نستعلیق 88 شناسنامه ←
71
معصومیه
قم
122/3 بی‌کاتب جمعه 26 جمادی الاول 1265ق نستعلیق، نسخ 60 شناسنامه ←
72
گلپایگانی
قم
6806/1-34/176 محمد تقی بن اسحاق کرمانی 1265ق نسخ 131 شناسنامه ←
73
مجلس
تهران
611-طباطبائی زین العابدین نائی بن درویش محمد تقی 1266ق نسخ 63 شناسنامه ←
74
مجلس
تهران
14468/4 غلامعلی شعبان 1268ق نستعلیق 54 شناسنامه ←
75
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
190/1 بی‌کاتب 1255 تا 1269ق - - شناسنامه ←
76
مرتضوی
مشهد
بدون شماره بی‌کاتب 1269ق - - شناسنامه ←
77
رضوی
مشهد
38541 قربانعلی بن محمد مامقانی جمعه 27 ذیقعده 1271ق نستعلیق 71 شناسنامه ←
78
شیخ علی حیدر
مشهد
1332/1 نامشخص - - - شناسنامه ←
79
مجلس
تهران
468-طباطبائی محمد حسین بن علی عسگر 1272ق نستعلیق 112 شناسنامه ←
80
ملک
تهران
1690/2 ابن عبدالله کاشب دوشنبه 5 ربیع الثانی 1272ق نسخ 87 شناسنامه ←
81
گلپایگانی
قم
8820-59/40 محمد رضا چهارشنبه 21 شوال 1275ق نسخ 89 شناسنامه ←
82
مفتاح
تهران
188 بی‌کاتب محرم 1278ق نستعلیق - شناسنامه ←
83
مرعشی
قم
14981/2 محمد اسماعیل طباطبائی 14 شوال 1282ق نستعلیق 35 شناسنامه ←
84
مدرسه غرب
همدان
1233 عبدالعلی بن رمضان صفر 1287ق نستعلیق - شناسنامه ←
85
مجلس
تهران
5146/2 محمد جعفر بن محمد رضی 1288ق نستعلیق 107 شناسنامه ←
86
گلپایگانی
قم
8917-59/137 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 115 شناسنامه ←
87
گلپایگانی
قم
3362-17/142 بی‌کاتب قرن 14 تحریری، بی‌کا 16 شناسنامه ←
88
گلپایگانی
قم
4243-21/163 سید محمد جواد خوانساری اواخر شوال 1304ق نستعلیق 97 شناسنامه ←
89
گلپایگانی
قم
1438-8/148 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 84 شناسنامه ←
90
گلپایگانی
قم
7835-39/215 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 77 شناسنامه ←