نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

حدود و دیات

hodūd va dīyāt
98 نسخه ثبت‌شده از قرن 12 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/23481
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #23481
تاریخ و سده تألیف: 1102 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 12، ص 782 تا 788
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
حدود و تعزیرات و دیات و قصاص (hodūd va ta‘zīrāt va dīyāt va qesās)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای است فتوایی در بیان احکام حدود، قصاص و دیات، مشتمل بر دو «قسم»: قسم 1. دارای هشت «باب»: 1) حدود زنا، لواط و مساحقه، 2) حد فحش، 3) بیان حد خوردن شراب و مسکرات، 4) حد دزدی، 5) حد محارب، 6) حد مرتد، 7) سایر حدود، 8) بیان تعزیرات؛ قسم دوم: دارای دو «مطلب»: 1) احکام قصاص، 2) احکام دیات. کتابی است سودمند و ساده که گویا برای دربار صفوی به نگارش درآمده است.
آغاز اثر
« بسمله. الحمدلله الذی شرع الدیات و القصاص و الحدود لرفع الفساد من بین العباد و نظام عالم الوجود ... و بعد ... محمد باقر بن محمد تقی ... می‌نگارد که چون حق تعالی نوع بشر را مدنی بالطبع و محتاج بیکدیگر آفریده و غالبا معاملات و معاشرات سبب حدوث مشاجرات و منازعات میشود و منتهی بقتل نفوس و نهب اموال و حدوث جراحات میگردد ... لهذا جناب مقدس ایزدی ... احکام حدود و دیات و قصاص را مقرر فرموده ... لهذا فقیر بامر من یجب امتثال امره متع الله المسلمین ببقائه احکام مزبوره را در این رساله بلغت فارسی ایراد مینمایم »
انجام اثر
« ضامن است خواه در شب و خواه در روز و اگر تقصیر نکرده است ضامن نیست ختم شد این رساله .... چون در چند روزی بر وجه استعجال ... نوشته اگر بر خطایی و زللی مطلع گردند زبان طعن نگشایند و بدون تامل بسیار مبادرت برد ننمایند وارجو من الله سبحانه العفو عن الخطا و الزلل فی القول و العمل. »
سوابق و چاپ‌های اثر
لکنهو، 1262ق، سنگی؛ بارها به چاپ رسیده است.
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
کتابشناسی مجلسی ص 213-214 الذریعة 297/6 و219/23 مکتبة امیرالمؤمنین 339/1

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● حدود و دیات = حدود و تعزیرات و دیات و قصاص / فقه / فارسی hodūd va dīyāt = hodūd va ta‘zīrāt va dīyāt va qesās مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 قمری majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1628 - 1699) تاریخ تألیف: 5 جمادی الاول 1102ق رساله‌ای است فتوایی در بیان احکام حدود، قصاص و دیات، مشتمل بر دو «قسم»: قسم 1. دارای هشت «باب»: 1) حدود زنا، لواط و مساحقه، 2) حد فحش، 3) بیان حد خوردن شراب و مسکرات، 4) حد دزدی، 5) حد محارب، 6) حد مرتد، 7) سایر حدود، 8) بیان تعزیرات؛ قسم دوم: دارای دو «مطلب»: 1) احکام قصاص، 2) احکام دیات. کتابی است سودمند و ساده که گویا برای دربار صفوی به نگارش درآمده است. آغاز: بسمله. الحمدلله الذی شرع الدیات و القصاص و الحدود لرفع الفساد من بین العباد و نظام عالم الوجود ... و بعد ... محمد باقر بن محمد تقی ... می‌نگارد که چون حق تعالی نوع بشر را مدنی بالطبع و محتاج بیکدیگر آفریده و غالبا معاملات و معاشرات سبب حدوث مشاجرات و منازعات میشود و منتهی بقتل نفوس و نهب اموال و حدوث جراحات میگردد ... لهذا جناب مقدس ایزدی ... احکام حدود و دیات و قصاص را مقرر فرموده ... لهذا فقیر بامر من یجب امتثال امره متع الله المسلمین ببقائه احکام مزبوره را در این رساله بلغت فارسی ایراد مینمایم انجام: ضامن است خواه در شب و خواه در روز و اگر تقصیر نکرده است ضامن نیست ختم شد این رساله .... چون در چند روزی بر وجه استعجال ... نوشته اگر بر خطایی و زللی مطلع گردند زبان طعن نگشایند و بدون تامل بسیار مبادرت برد ننمایند وارجو من الله سبحانه العفو عن الخطا و الزلل فی القول و العمل. چاپ: لکنهو، 1262ق، سنگی؛ بارها به چاپ رسیده است. [کتابشناسی مجلسی ص 213-214؛ الذریعة 297/6 و219/23؛ مکتبة امیرالمؤمنین 339/1]

نسخه‌های خطی این اثر

98 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
31
سپهسالار
تهران
6061 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 80 شناسنامه ←
32
مدرسه آیة الله بروجردی
کرمانشاه
84 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 124 شناسنامه ←
33
کاظمینی
یزد
486 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 127 شناسنامه ←
34
معصومیه
قم
640 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 136 شناسنامه ←
35
مدرسه جعفریه زهان
زهان
114 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 85 شناسنامه ←
36
مرعشی
قم
15118/3 بی‌کاتب قرن 13 شکسته نستعلیق 107 شناسنامه ←
37
گلپایگانی
قم
2541/1-13/221 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، شکسته 66 شناسنامه ←
38
گلپایگانی
قم
5287/2-26/167 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 43 شناسنامه ←
39
دانشگاه
تهران
7269/4 بی‌کاتب قرن 13 - - شناسنامه ←
40
ملک
تهران
2067/3 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 178 شناسنامه ←
41
مدرسه صدر بازار
اصفهان
5200 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 84 شناسنامه ←
42
مروی
تهران
638/2 بی‌کاتب قرن 12 و 13 - - شناسنامه ←
43
رضوی
مشهد
20054 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 120 شناسنامه ←
44
رضوی
مشهد
35472 بی‌کاتب قرن 12 یا قرن 13 نستعلیق 71 شناسنامه ←
45
رضوی
مشهد
35501 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق 4 شناسنامه ←
46
دائرة المعارف
تهران
2087-عکسی بی‌کاتب 1205ق نسخ 208 شناسنامه ←
47
دانشگاه
تهران
1998/4 محمد اسمعیل بن محمد کاظم کزازی 1219ق نسخ 165 شناسنامه ←
48
مرعشی
قم
15203/2 محمد علی بن ابی القاسم همدانی 27 ربیع الاول 1220ق نستعلیق 40 شناسنامه ←
49
رضوی
مشهد
7672 محمد باقر بن محمد شفیع معلم دهدشتی پنج‌شنبه 25 جمادی الاول 1222ق نستعلیق 78 شناسنامه ←
50
سریزدی
یزد
223 بی‌کاتب 1227ق نسخ 81 شناسنامه ←
51
دهگان
اراک
135/10 بی‌کاتب 1229ق نستعلیق 149 شناسنامه ←
52
مجلس
تهران
13944/2 محمد بن ... کربلائی عبدالکریم 1231ق نستعلیق 100 شناسنامه ←
53
دانشگاه
اصفهان
74/4 جعفر بن میرزا محمد بن ملامحمد مبارکه‌ای لنجانی 28 جمادی الاول 1233ق نسخ - شناسنامه ←
54
دانشگاه
تهران
773/1 علی بن آقا عسکر اشکوری 1235ق نسخ 91 شناسنامه ←
55
رضوی
مشهد
24067 مهدی اصفهانی شعبان 1236ق نستعلیق 57 شناسنامه ←
56
مجتهد الزمان بیدگلی
بیدگل
22/1 بی‌کاتب 1240ق نستعلیق 36 شناسنامه ←
57
گلپایگانی
قم
3984/1-20/104 علی بن ابوالقاسم حسینی نظری 1243ق تحریری 60 شناسنامه ←
58
چهل ستون
تهران
317/2 محمد بن قاسم 1243ق نسخ 80 شناسنامه ←
59
نجومی
کرمانشاه
6مجموعه بدون شماره محمد لنکر کنانی محرم 1244ق - - شناسنامه ←
60
گلپایگانی
قم
2677/2-14/127 بی‌کاتب چهارشنبه 10 رمضان 1249ق نستعلیق، شکسته 62 شناسنامه ←