نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

حدوث العالم

hudūt-ul ‘ālam
43 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
دارای نسخه اصل (دستخط مؤلف)
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/23410
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #23410
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 12، ص 754 تا 757
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فلسفه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

رساله‌ای در حدوث عالم در «مقدمه، و چند «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در سبب تألیف این کتاب؛ فصل 1. مبحث امکان و وجوب؛ 2. قوه و فعل؛ 3. حرکت و سکون؛ 4. اثبات طبیعت در هر متحرک؛ 5. تاکید القول بتجدد الجوهر النطقیه؛ 6. فاعل مباشر در جمیع حرکات طبیعت است؛ 7. اقدم الحركات المستدیر؛ 8. اثبات زمان؛ 9. تقدم زمان بر شیء؛ 10. نتیجه‌ای که از پیش گذشت؛ 11. ربط حادث به قدیم؛ 12. نحوه وجود عقول فعاله؛ خاتمه: در ذکر اقوال اعاظم حكماء الاولين. ملاصدرا در این رساله عالم را حادث می‌داند و برای اثبات آن چند دلیل می‌آورد.
آغاز اثر
« سبحانک اللهم من قديم قد تفرد بالغناء و السرمدية بالقدم و من دايم قدتوحد بالبقاء و الابدية كما استأثر بالوجوب و الاحدية و الالهية و الصمدية و اتسم غيره بصفات الحدوث و البطلان كما ... و بعد، فيقول الملتجى بباب ربه العليم الحكيم محمد المعروف بصدرالدين ... هذه يا اخوانی مقالتی فی تحقیق مسئلة حدوث العالم ... »
انجام اثر
« انها فی کل لحظة فی خلق جديد كما فی القرآن المجيد ان فی خلق السموات والارض واختلاف الليل و النهار لايات لاولى الالباب ان فى هذا لبلاغاً لقوم عابدين وصلى الله على خير خلقه محمد وآله اجمعين. »
سوابق و چاپ‌های اثر
با تصحیح و ترجمه محمد خواجوی، تهران، مولی، 1363ش؛ با تصحیح حسین موسویان، تهران، بنیاد حکمت صدرا، 1378ش
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 295/6 رقم 1577 فهرست تألیفات ملاصدرا ص 110 ريحانة الادب 417/3 مجموعه رسائل ملاصدرا، چاپ تهران مكتبة اميرالمؤمنين 429/2

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● حدوث العالم / فلسفه / عربی hudūt-ul ‘ālam صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، 979 - 1050 قمری sadr-od-dīn-e šīrāzī, mohammad ebn-e ebrāhīm (1572 - 1641) رساله‌ای در حدوث عالم در «مقدمه، و چند «فصل» و «خاتمه»: مقدمه در سبب تألیف این کتاب؛ فصل 1. مبحث امکان و وجوب؛ 2. قوه و فعل؛ 3. حرکت و سکون؛ 4. اثبات طبیعت در هر متحرک؛ 5. تاکید القول بتجدد الجوهر النطقیه؛ 6. فاعل مباشر در جمیع حرکات طبیعت است؛ 7. اقدم الحركات المستدیر؛ 8. اثبات زمان؛ 9. تقدم زمان بر شیء؛ 10. نتیجه‌ای که از پیش گذشت؛ 11. ربط حادث به قدیم؛ 12. نحوه وجود عقول فعاله؛ خاتمه: در ذکر اقوال اعاظم حكماء الاولين. ملاصدرا در این رساله عالم را حادث می‌داند و برای اثبات آن چند دلیل می‌آورد. آغاز: سبحانک اللهم من قديم قد تفرد بالغناء و السرمدية بالقدم و من دايم قدتوحد بالبقاء و الابدية كما استأثر بالوجوب و الاحدية و الالهية و الصمدية و اتسم غيره بصفات الحدوث و البطلان كما ... و بعد، فيقول الملتجى بباب ربه العليم الحكيم محمد المعروف بصدرالدين ... هذه يا اخوانی مقالتی فی تحقیق مسئلة حدوث العالم ... انجام: انها فی کل لحظة فی خلق جديد كما فی القرآن المجيد ان فی خلق السموات والارض واختلاف الليل و النهار لايات لاولى الالباب ان فى هذا لبلاغاً لقوم عابدين وصلى الله على خير خلقه محمد وآله اجمعين. چاپ: با تصحیح و ترجمه محمد خواجوی، تهران، مولی، 1363ش؛ با تصحیح حسین موسویان، تهران، بنیاد حکمت صدرا، 1378ش [الذريعة 295/6 رقم 1577؛ فهرست تألیفات ملاصدرا ص 110؛ ريحانة الادب 417/3؛ مجموعه رسائل ملاصدرا، چاپ تهران؛ مكتبة اميرالمؤمنين 429/2]

نسخه‌های خطی این اثر

43 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مرعشی
قم
497/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 52 شناسنامه ←
2
مرعشی
قم
686/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 39 شناسنامه ←
3
گلپایگانی
قم
8749/1-58/199 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 32 شناسنامه ←
4
مؤسسه مطالعات اسلامی
تهران
61/2 صادق حسنی مشهدی بی‌تاریخ نستعلیق 66 شناسنامه ←
5
فرید تنکابنی، عبدالوهاب
رامسر
53/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
6
سپهسالار
تهران
6319/6 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 83 شناسنامه ←
7
رضوی
مشهد
9020 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 83 شناسنامه ←
8
رضوی
مشهد
579 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 62 شناسنامه ←
9
دانشگاه
تهران
2608/6 بی‌کاتب 1301ق نسخ 85 شناسنامه ←
10
سپهسالار
تهران
8315/1 بی‌کاتب نوروز 1293ق نستعلیق 53 شناسنامه ←
11
رضوی
مشهد
578 محمد بن علی رمضان 1292ق نستعلیق، شکسته 95 شناسنامه ←
12
مرعشی
قم
974/2 محمد علی بن حاج زین العابدین جبل عاملی اصفهانی 20 جمادی الثانی 1282ق نستعلیق 61 شناسنامه ←
13
مجلس
تهران
10283/2 بی‌کاتب 1281ق نسخ 68 شناسنامه ←
14
ملی
تهران
1881/4 محمد زنجانی 1276ق نستعلیق 24 شناسنامه ←
15
مرعشی
قم
14335/4 کلبعلی بن عباس شوندی افشار قزوینی 1276ق نستعلیق، شکسته 48 شناسنامه ←
16
سپهسالار
تهران
1301 ابراهیم تهرانی 1274ق نسخ - شناسنامه ←
17
مرکز احیاء
قم
3157/7 محمد حسن بن احمد نطنزی مدرس نعمة اللهی جمادی الاول 1268ق نسخ 47 شناسنامه ←
18
سپهسالار
تهران
2912/14 بی‌کاتب سه‌شنبه 12 ربیع الثانی 1266ق نستعلیق 21 شناسنامه ←
19
مجلس
تهران
10340/1 محمد 1258-1259ق نستعلیق - شناسنامه ←
20
مجلس
تهران
1802/3 توفیق پسر کربلائی حسین لاهیجانی 1244ق نسخ 64 شناسنامه ←
21
قمر بنی هاشم
دامغان
75/3 محمدباقر بن محمدجواد هزار جریبی تلمادره‌ای 1240ق نستعلیق 29 شناسنامه ←
22
فیضیه
قم
1300/2 نامشخص - - - شناسنامه ←
23
فیضیه
قم
1078/2 میرزا حسین بن غلامحسین نهاوندی جمعه جمادی الاول 1239ق نسخ 51 شناسنامه ←
24
ملی
تهران
4238 بی‌کاتب 1236ق نستعلیق، نسخ 90 شناسنامه ←
25
دانشگاه
تهران
2812/2 محمد باقر بن محمد تقی حسنین قزوینی با تاریخ 1234ق نستعلیق 33 شناسنامه ←
26
امام جمعه
زنجان
1مجموعه بدون شماره محمد حسین صفر 1223ق - - شناسنامه ←
27
دائرة المعارف
تهران
1042/5 بی‌کاتب 1209ق نستعلیق، شکسته 49 شناسنامه ←
28
مرعشی
قم
13516/2 شیخ محمد ابراهیم تهرانی شاگرد حاج ملا هادی سبزواری اواخر قرن 13 نسخ 87 شناسنامه ←
29
الهیات
تهران
663/1 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 47 شناسنامه ←
30
مجلس
تهران
711/1 محمد محسن ابن علم الهدی محمد کاشانی رمضان 1138ق نستعلیق 135 شناسنامه ←