حدائق الصالحين

● حدائق الصالحين = الحديقة الهلالية = شرح صحيفه سجاديه / شرح دعا / عربی ḥadā’iq-uṣ ṣāliḥīn = al-ḥadīqat-ul hilālīya = š.-e ṣaḥīfe-ye sajjādīye شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری šeyx-e bahā’ī, moḥammad ebn-e ḥoseyn (1547 - 1621) وابسته به: الصحيفة الكاملة السجادية = الصحيفة السجادية؛ علی بن حسین (ع)، امام چهارم (38-94) تاریخ تألیف: 1003ق؛ محل تألیف: قزوین و کاظمین شرح مزجی مهمی در شرح دعاء چهل و سوم از دعاهای پنجاه و چهارگانه صحیفه سجادیه است که به هنگام رؤیت هلال خوانده می‌شود و به توضیح نکات نحوی، دقایق لغوی و مسائل نجومی آن در عناوین «تتمه، تبصرة، هداية، تنبيه، تذكرة فيها، تلويح فيه، توضیح، تبیین، خاتمة» پرداخته است وی می‌خواسته که هر یک از دعاهای صحیفه را شرح نماید و هر یک را به «حدیقه ...» نامد و هنوز آنها را به پایان نرسانیده همه را «حدایق الصالحین» نامیده است. آنچه از این حدیقه‌ها مطرح شده یکی «حدیقه اخلاقیه» است که در «حدیقه هلالیه» از آن نامبرده و می‌گوید آن را پیش‌تر نگاشته‌ام. دیگر حدیقه صومیه است که در پایان حدیقه هلالیه می‌گوید بعد از این کتاب آن را خواهم نوشت. متأسفانه جز الحدیقة الهلالیة از شروح دعاهای دیگر اطلاعی در دست نیست و سید علیخان مدنی شیرازی، در مقدمه ریاض السالکین گفته است: «آنچه به نام حدائق الصالحین از شیخ بهائی معروف است، مجاز است و حقیقت آن است که شیخ موفق به تصنیف بیش از یک حدیقه که همان حدیقه هلالیه است نگردیده و اگر حدائق الصالحین تمام می‌شد، من اقدام به تألیف ریاض السالکین نمی‌کردم». با وجود این تفصیل، علامه مجلسی در بحار الانوار، به وجود قطعات دیگری از این شرح، اشاره نموده است. آغاز: بسملة. نحمدک یا من اطلع فی فلک الهدایة شمس النبوة و قمر الولاية و ... بعد فیقول اقل الخلائق محمد المشتهر ببهاء الدین العاملی ... هذه الحديقة الثالث و الاربعون من كتابنا الموسوم بحدائق الصالحين في شرح صحيفة مولانا ... زين العابدين سلام الله عليه و على آبائه الطاهرين يتضمن شرح الدعاء الثالث و الاربعین و هو دعاؤه عند استهلال ... انجام: و اجعل ما اوردناه في هذه الاوراق خالصا لوجهک الکریم و تقبله منا انک ذوالفضل العظیم. چاپ: حدیقه با شرح سید نعمة الله جزائری و حاشیه میرداماد بر صحیفه و حاشیه فیض بر صحیفه همه یکجا به سال 1316 در تهران چاپ شده؛ این شرح به وسیله مؤسسه آل البیت در قم به چاپ رسیده [الذريعة 391/6 و 288/6 و 391؛ بحار الأنوار 171/107؛ ریاض السالکین، مقدمه؛ دنا 531/4- 533 (80 نسخه)؛ مکتبة امیرالمؤمنین 431/2]