حدائق السحر فی دقائق الشعر

● حدائق السحر فی دقائق الشعر / ادبیات / فارسی hadā'eq-os sehr fī daqā'eq-eš še'r رشید وطواط، محمد بن محمد، - 573 قمری rašīd-e vatvāt, mohammad ebn-e mohammad (- 1178) به دستور: علاء الدین اقسزبن محمد معین تاریخ تألیف: 568ق این کتاب از مشاهیر کتب ادبی فارسی و مؤلف آن شاعر شهیر رشید وطواط است که در فن انشاء به عربی و فارسی نیز شهرتی بسزا داشته و در عصر و زمان خویش در استادی این دو فن به دو زبان مسلم بوده و این کتاب وی که در صنایع شعریه ساخته شده مورد قبول دانشمندان گردیده است. از آثار رشید آنچه باقی مانده یکی همین کتاب است که به فارسی است ولی گذشته از شواهد فارسی که در آن است به نظم و نثر عربی در آن نیز استشهاد گردیده است. مؤلف در مقدمه می‌گوید: ابوالمظفر امیر بن محمد معین خوارزمشاه کتابی عربی به نام «ترجمان البلاغه» در معرفت بدایع شعر به او داد، وی به دلیل اینکه شواهد ابیات آن کتاب از راه تکلف فراهم آمده و خالی از اشتباه نبود، بر آن شد تا کتابی بهتر و بی عیب و نقص در محاسن نظم و نثر فارسی و عربی تألیف کند و آن همین حدائق السحر است. در این رساله 80 نوع از صنایع ادبی همچون ترصیع و تجنیس والاسجاع، متضاد، تضمین المزدوج، حسن المقطع، مراعات النظیر، التفات، تشبیهات، سیاقة الاعداد، تنسیق، ارسال المثل، موشح، مسمط، ملمع ومقطع، موصل، مصحف، تعجب و امثال آنها با گواه از سروده های فارسی و عربی آمده است. مؤلف در آن اشعاری از خود و از شعرای دیگر و همچنین شواهد ترجمان البلاغه که مورد انتقادش بوده بر آن افزوده است و شرف رامی پنجاه باب از حدایق الحدایق خود را در شرح مشکلات این کتاب پرداخته است. آغاز: الحمدلله علی ما افاض علینا من نعمه المترعة الحیاض و مننه الممرعة الرياض ... اما بعد چنین گوید مؤلف این کتاب خواجه رشید الدین وطواط سعد الاسلام ملک الکتاب ذوالبیانین انجام: سهل ممتنع شعری باشد که آسان نماید اما مثل آن دشوار توان گفت و در تازی امیر ابو فراس و بحتری راست ازین جنس در پارسی فرخی را و من بر لفظ فرخی این کتاب را تمام کردم چاپ: و بارها به چاپ رسیده است؛ مشار فارسی، ج2، ص 1726؛ تهران، سنگی، بی ناشر، 1306ق، وزیری، 1-136ص [الذريعة 286/6؛ کشف الظنون 459/2 و 634/1؛ نسخه‌های منزوی 2134/3 - 2136؛ مكتبة امیرالمؤمنین 209/1؛ دنا 528/4-530 (106 نسخه)؛ مشترک پاکستان 2395/13-2396 و 2793-2794] شرح و حواشی: 1- بدایع السحر فی صنایع الشعر = خلاصة حدائق السحر = مختصر بدایع السحر؛ رشید وطواط، محمد بن محمد (-573) 2- بحر الصنایع؛ متکلم نیشابوری سامانی، حسن (-771) 3- حدایق الحقایق = حقايق الحدايق؛ رامی، حسن بن محمد (-795) 4- صنایع البدايع في علم البدیع؛ حسینی، مهدی (-13) 5- تصحیح حدائق السحر؛ قزوینی، محمد (1256-1328) 6- حدائق السحر (منتخب) (3عنوان)