حدایق الحقایق

● حدایق الحقایق = حقایق الحدایق / بلاغت / فارسی hadāyeq-ol haqāyeq = haqāyeq-ol hadāyeq رامی، حسن بن محمد، - 795 قمری rāmī, hasan ebn-e mohammad (- 1393) وابسته به: حدائق السحر في دقائق الشعر؛ رشید وطواط، محمد بن محمد (-573) اهدا به: سلطان اویس بن حسن جلایری ایلکانی (757-776ق) در شرح حدائق السحر رشید وطواط است. در سبب تألیف می‌گوید: «... روزی بسعادت زمین بوس سرافراز گشته در اثنای بنده پروری بندگی حضرت سلطنت پناه خلد ملکه فرمود که رشیدالدین وطواط قصیده‌ای مرصع در حدائق السحر گفته و مدعای او آن است که از اول تا آخر مرصع است و مفاخرت نموده که در عرب و عجم کس چنین قصیده‌ای انشاء نکرده است، اکنون بر تعریفی که او کرده است چگونه شاید که جز مصارع مطلع مرصع باشد؟، بساط حضرت ببوسیده گفتم حقاً که نظر دقیق شاهد چنین نکته تواند بود، و به تصدیق آن ایراد از ناقلان خبیر و ناقدان بصیر استماع افتاد که کتاب حدائق مجمل است و به تفصیل احتیاج دارد، فرمان جهان مطاع به شرحی مفصل نفاذ یافت، واجب شد نسخه‌ای مشتمل بر امثله اشعاری پارسی که در این عهد متداول است مسمی به حقائق الحدائق مرتب گرداند». شرح بر تمام مندرجات آن کتاب نیست فقط از هر موضوعی بخشی از آن را با تغییر برخی از الفاظ و عبارات آن ذکر و پس از آن در توضیح آن بیانی نموده و شواهدی از اشعار پارسی خود و شعرای متقدم و معاصر آورده و در تمام آن بیتی عربی نیست و مطالبی هم بر مطالب رشید در اصطلاحات متأخرین در این فن اضافه نموده و در قسم اول گفته‌های رشید را در پنجاه باب شرح داده و در قسم دوم اصطلاحات متأخرین را در ده باب گذارده و در حدود 1200 بیت کتابت دارد. آغاز: بسمله بعد از حمد بی حد و صلوات بی عد چنین گوید افضل الشعراء الذهان شرف بن محمدبن الرامی احسن الله عواقبه که مدتی مدید و عهدتی بعید درسخن پروری و ثنا گستری انجام: سزای تاج و تخت از مادر دهر ×× معز الدین اویس بن حسن باد / همیشه تابود افلاک و انجم ×× معزالدین اویس بن حسن باد چاپ: ایران، تهران، 1341ش، با مقدمه و تصحیح سید محمدکاظم امام [دنا 524/4- 526 (59 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 2133/3 به دو نام بالا 28 نسخه را نشان داده؛ الذریعه 284/6؛ کشف الظنون 672/1؛ مشترک پاکستان 2399/13؛ حاجی خلیفه 672/1 «حقایق ... » بغدادی، هدیه العارفین، 286/1؛ مکتبة امیرالمؤمنین 216/1]