حجلة العرایس

● حجلة العرایس / طب / عربی - فارسی hijlat-ul ‘arāyis طبیب حموی، محمد بن مؤید، ق 11 قمری tabīb-e hemavī, mohammad ebn-e m’oayyed (- 17c) تاریخ تألیف: 1032 ق او در دیباچه از تفسیر ملاحسین کاشفی و روضة الصفا یاد کرده است. مؤلف از جوانی به گرد آوردن دو مجموعه یکی به عربی دیگری به فارسی دست یازیده و نخست مجمع النفایس نوشته شامل رساله‌های عربی در پزشکی سپس این یکی را که «حجة العرایس» نامیده و بخش دوم مجموعه اوست پس از هشتاد سالگی به پایان برده و چهل و چهار رساله فارسی در آن گذارده است. هر رساله در هر دو مجموعه با دیباچه‌ای است در سرگذشت مؤلف آن و در آغاز این بخش دومی (حجلة العرایس) دیباچه‌ای است که از مؤلفان رساله‌ها بحث کرده و آنها را فهرست داده و سپس آنها را در جدولی نشان داده است و اندکی این دو در نام رساله‌ها و شماره آنها از هم جدایی دارند. در نسخه ما روی‌هم‌رفته سیزده رساله بجای مانده و رساله‌های دیگر در آن نیست. [لغت نامه دهخدا 10/3 بدون مؤلف؛ فهرستواره منزوی 3410/5]