شناسنامه کتابشناختی اثر
الحبل المتین فی إحکام أحکام الدین
al-ḥabl-ul matīn fī iḥkām-i ’aḥkām-id dīn
122
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/23059
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #23059
پدیدآور / مؤلف:
شیخ بهائی، محمد بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
1007 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 12، ص 551
تا 560
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
فقه
محل تألیف:
مشهد رضوی
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
در این اثر مؤلف با استفاده از احادیث و روایتهای صحیح و حسن و موثق و با شرح و بیان و جمع بین آنها و احکامی که از آنها استنباط میشود، به بیان مطالب فقهی پرداخته و در نظر داشته که مطالب کتاب را در چهار منهج ذیل: 1. عبادات، 2. عقود، 3. ایقاعات، 4. احکام، به اتمام رساند که متأسفانه موفق به اتمام آن نشده و تنها به مقداری از منهج اول در احکام طهارت و صلاة و بعضی ابواب دیگر پرداخته است. او منهج عبادات را نیز به پنج باب تقسیم کرده، لیکن از باب اول که در نماز است جز مقدمه آن طهارت و بخشی از احکام نماز تا تعقیبات را ننگاشته است. صاحب الذریعه میگوید: نسخههایی از کتاب سوم از منهج چهارم این کتاب را نیز به خامه شیخ حر عاملی (1033-1104) و دیگران دیده است که به «فرائض بهائیه» شهرت دارد. شیخ بهائی کتاب «وجیزه» در درایة الحدیث را نیز همچون مقدمهای برای «حبل المتین» نگاشته است. در این اثر، با حذف مکررات مجموعاً 1085 حدیث به کار رفته است.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی دلنا علی الطریق القویم و من لینا بالهدایه الی الصراط المستقیم و وفقنا عند ... و بعد فان الفقیر إلی الله الغنی محمداً المشتهر ببهاء الدین العاملی وفقه الله للعمل ... »
سوابق و چاپهای اثر
مشار عربی، ص302؛ ایران، تهران، 1319ق، سنگی، وزیری، 256ص؛ ایران، قم، مکتبة بصیرتی، 1398ق، سنگی، وزیری، 256ص (افست از روی چاپ تهران به خط علی بن حبیب الله اصفهانی 1319) (صص8-263)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 480/4-483 (122 نسخه)
الذریعه 6: 240، 16: 148، 25: 51 ش 265
ریحانة الادب 301/3
مکتبة امیرالمؤمنین 419/2
متن فنخا
● الحبل المتین فی إحکام أحکام الدین / فقه / عربی
al-ḥabl-ul matīn fī iḥkām-i ’aḥkām-id dīn
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā’ī, moḥammad ebn-e ḥoseyn (1547 - 1621)
تاریخ تألیف: 18 شوال 1007ق؛ محل تألیف: مشهد رضوی
در این اثر مؤلف با استفاده از احادیث و روایتهای صحیح و حسن و موثق و با شرح و بیان و جمع بین آنها و احکامی که از آنها استنباط میشود، به بیان مطالب فقهی پرداخته و در نظر داشته که مطالب کتاب را در چهار منهج ذیل: 1. عبادات، 2. عقود، 3. ایقاعات، 4. احکام، به اتمام رساند که متأسفانه موفق به اتمام آن نشده و تنها به مقداری از منهج اول در احکام طهارت و صلاة و بعضی ابواب دیگر پرداخته است. او منهج عبادات را نیز به پنج باب تقسیم کرده، لیکن از باب اول که در نماز است جز مقدمه آن طهارت و بخشی از احکام نماز تا تعقیبات را ننگاشته است. صاحب الذریعه میگوید: نسخههایی از کتاب سوم از منهج چهارم این کتاب را نیز به خامه شیخ حر عاملی (1033-1104) و دیگران دیده است که به «فرائض بهائیه» شهرت دارد. شیخ بهائی کتاب «وجیزه» در درایة الحدیث را نیز همچون مقدمهای برای «حبل المتین» نگاشته است. در این اثر، با حذف مکررات مجموعاً 1085 حدیث به کار رفته است.
آغاز: بسمله الحمدلله الذی دلنا علی الطریق القویم و من لینا بالهدایه الی الصراط المستقیم و وفقنا عند ... و بعد فان الفقیر إلی الله الغنی محمداً المشتهر ببهاء الدین العاملی وفقه الله للعمل ...
چاپ: مشار عربی، ص302؛ ایران، تهران، 1319ق، سنگی، وزیری، 256ص؛ ایران، قم، مکتبة بصیرتی، 1398ق، سنگی، وزیری، 256ص (افست از روی چاپ تهران به خط علی بن حبیب الله اصفهانی 1319) (صص8-263)
[دنا 480/4-483 (122 نسخه)؛ الذریعه 6: 240، 16: 148، 25: 51 ش 265؛ ریحانة الادب 301/3؛ مکتبة امیرالمؤمنین 419/2]
نسخههای خطی این اثر
122 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
ملی
تهران
|
1856 | بیکاتب | 1006ق | نسخ | 249 | شناسنامه ← |
| 2 |
دائرة المعارف
تهران
|
1484-عکسی | بیکاتب | 1007ق | نسخ | 416 | شناسنامه ← |
| 3 |
فاضل
خوانسار
|
46 | کمال الدین حاجی بابا ابن میرزا جان قزوینی | 7 ذیقعده 1007ق | نسخ | 341 | شناسنامه ← |
| 4 |
مرکز احیاء
قم
|
1200 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 5 |
نمازی
خوی
|
863 | حاجی بن میرزا حسین حسینی | شنبه 29 جمادی الاول 1008ق | نسخ | 255 | شناسنامه ← |
| 6 |
مرعشی
قم
|
1185 | محمد باقر بن علی اکبر حسینی | یک شنبه 10 ربیع الاول 1010ق | نسخ | 386 | شناسنامه ← |
| 7 |
سپهسالار
تهران
|
1869 | بایندر بن امیدی تبریزی | 1011ق | نسخ | 259 | شناسنامه ← |
| 8 |
مجلس
تهران
|
16185 | فضل الله بن محمد (شاه فضل الله کاشانی داماد ملا محسن فیض کاشانی) | با تاریخ 1011ق | نستعلیق، نسخ | 36 | شناسنامه ← |
| 9 |
مرکز احیاء
قم
|
3694/2 | عبدالعلی بن سلطان محمد | جمادی الثانی 1012ق | نسخ | 36 | شناسنامه ← |
| 10 |
زنجانی (آیة الله)
قم
|
3 | بیکاتب | 20 ربیع الاول 1016ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 11 |
مجلس
تهران
|
14232/2 | بیکاتب | دهه سوم صفر 1016ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 12 |
مدرسه سلطانی
کاشان
|
106 | محمدزمان بن رضا ... طالقانی | 25 ذیحجه 1017ق | نسخ | 322 | شناسنامه ← |
| 13 |
دانشگاه
تهران
|
6195/1 | عبدالله بن ابراهیم نعاسی حویزاوى | جمعه 25 ذیحجه 1017ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 14 |
ملی
شیراز
|
21-ح/174 | موسی بن علی بن محمد بن عبد الحمید عاملی | 1018ق | نسخ | 205 | شناسنامه ← |
| 15 |
ملک
تهران
|
2174 | محمد حسن بن علی اکبر حسینی | 1 صفر 1019ق | نستعلیق | 178 | شناسنامه ← |
| 16 |
مسجد اعظم
قم
|
5/1 | عبدالحسن بن سید تاج الحسینی جزائری | جمعه 9 رجب 1023ق | نسخ | 143 | شناسنامه ← |
| 17 |
معصومیه
قم
|
3/134/2-5783 | حسین بن سعدالدین محمد غفاری | پنجشنبه پایان رمضان 1025ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 18 |
مرعشی
قم
|
7660 | امیر الدین محمد شریف | ربیع الاول 1029ق | نسخ | 256 | شناسنامه ← |
| 19 |
دانشگاه
تهران
|
6812 | عبد علی بن جان احمد | 12 ربیع الثانی 1029ق، محشی به لفظ «منه ره» | نسخ | 243 | شناسنامه ← |
| 20 |
ملی
تهران
|
781 | عبدالله بن میرزا جانی تبریزی | 1029ق | نسخ | 336 | شناسنامه ← |
| 21 |
فرهاد معتمد
تهران
|
101 | زین العابدین بن معین الدین هاشمی شیرازی | پنجشنبه 23 ذیقعده 1031ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 22 |
مرکز احیاء
قم
|
1098 | عطاء الله بن خلیفه حویزی | سهشنبه 10 شوال 1032ق | نسخ | 140 | شناسنامه ← |
| 23 |
مرعشی
قم
|
1002 | محمد مقیم بن محمد تقی الدین جعفری | دهه دوم رجب 1034ق | نسخ | 293 | شناسنامه ← |
| 24 |
حیدری
مشهد
|
60 | نامشخص | - | - | - | شناسنامه ← |
| 25 |
فاضل قائینی
قم
|
113 | خالد بن نعمة | 1037ق | - | - | شناسنامه ← |
| 26 |
مرعشی
قم
|
10614 | محمد بن حاجی | دوشنبه از ربیع الاول 1040ق | نسخ | 322 | شناسنامه ← |
| 27 |
ملی
تبریز
|
3355 | بیکاتب | غره جمادی الاول 1041ق | نسخ | 324 | شناسنامه ← |
| 28 |
مرعشی
قم
|
7401 | بیکاتب | بیتاریخ | نسخ | 235 | شناسنامه ← |
| 29 |
ملی
تهران
|
3548 | عنایت الله | 1048ق | نستعلیق | 255 | شناسنامه ← |
| 30 |
حجتیه
قم
|
165 | بیکاتب | 1052ق | نسخ | - | شناسنامه ← |