نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

الحبل المتین فی إحکام أحکام الدین

al-ḥabl-ul matīn fī iḥkām-i ’aḥkām-id dīn
122 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/23059
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #23059
تاریخ و سده تألیف: 1007 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 12، ص 551 تا 560
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه
محل تألیف: مشهد رضوی

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

در این اثر مؤلف با استفاده از احادیث و روایت‌های صحیح و حسن و موثق و با شرح و بیان و جمع بین آنها و احکامی که از آنها استنباط می‌شود، به بیان مطالب فقهی پرداخته و در نظر داشته که مطالب کتاب را در چهار منهج ذیل: 1. عبادات، 2. عقود، 3. ایقاعات، 4. احکام، به اتمام رساند که متأسفانه موفق به اتمام آن نشده و تنها به مقداری از منهج اول در احکام طهارت و صلاة و بعضی ابواب دیگر پرداخته است. او منهج عبادات را نیز به پنج باب تقسیم کرده، لیکن از باب اول که در نماز است جز مقدمه آن طهارت و بخشی از احکام نماز تا تعقیبات را ننگاشته است. صاحب الذریعه می‌گوید: نسخه‌هایی از کتاب سوم از منهج چهارم این کتاب را نیز به خامه شیخ حر عاملی (1033-1104) و دیگران دیده است که به «فرائض بهائیه» شهرت دارد. شیخ بهائی کتاب «وجیزه» در درایة الحدیث را نیز همچون مقدمه‌ای برای «حبل المتین» نگاشته است. در این اثر، با حذف مکررات مجموعاً 1085 حدیث به کار رفته است.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی دلنا علی الطریق القویم و من لینا بالهدایه الی الصراط المستقیم و وفقنا عند ... و بعد فان الفقیر إلی الله الغنی محمداً المشتهر ببهاء الدین العاملی وفقه الله للعمل ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مشار عربی، ص302؛ ایران، تهران، 1319ق، سنگی، وزیری، 256ص؛ ایران، قم، مکتبة بصیرتی، 1398ق، سنگی، وزیری، 256ص (افست از روی چاپ تهران به خط علی بن حبیب الله اصفهانی 1319) (صص8-263)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 480/4-483 (122 نسخه) الذریعه 6: 240، 16: 148، 25: 51 ش 265 ریحانة الادب 301/3 مکتبة امیرالمؤمنین 419/2

متن فنخا

● الحبل المتین فی إحکام أحکام الدین / فقه / عربی al-ḥabl-ul matīn fī iḥkām-i ’aḥkām-id dīn شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری šeyx-e bahā’ī, moḥammad ebn-e ḥoseyn (1547 - 1621) تاریخ تألیف: 18 شوال 1007ق؛ محل تألیف: مشهد رضوی در این اثر مؤلف با استفاده از احادیث و روایت‌های صحیح و حسن و موثق و با شرح و بیان و جمع بین آنها و احکامی که از آنها استنباط می‌شود، به بیان مطالب فقهی پرداخته و در نظر داشته که مطالب کتاب را در چهار منهج ذیل: 1. عبادات، 2. عقود، 3. ایقاعات، 4. احکام، به اتمام رساند که متأسفانه موفق به اتمام آن نشده و تنها به مقداری از منهج اول در احکام طهارت و صلاة و بعضی ابواب دیگر پرداخته است. او منهج عبادات را نیز به پنج باب تقسیم کرده، لیکن از باب اول که در نماز است جز مقدمه آن طهارت و بخشی از احکام نماز تا تعقیبات را ننگاشته است. صاحب الذریعه می‌گوید: نسخه‌هایی از کتاب سوم از منهج چهارم این کتاب را نیز به خامه شیخ حر عاملی (1033-1104) و دیگران دیده است که به «فرائض بهائیه» شهرت دارد. شیخ بهائی کتاب «وجیزه» در درایة الحدیث را نیز همچون مقدمه‌ای برای «حبل المتین» نگاشته است. در این اثر، با حذف مکررات مجموعاً 1085 حدیث به کار رفته است. آغاز: بسمله الحمدلله الذی دلنا علی الطریق القویم و من لینا بالهدایه الی الصراط المستقیم و وفقنا عند ... و بعد فان الفقیر إلی الله الغنی محمداً المشتهر ببهاء الدین العاملی وفقه الله للعمل ... چاپ: مشار عربی، ص302؛ ایران، تهران، 1319ق، سنگی، وزیری، 256ص؛ ایران، قم، مکتبة بصیرتی، 1398ق، سنگی، وزیری، 256ص (افست از روی چاپ تهران به خط علی بن حبیب الله اصفهانی 1319) (صص8-263) [دنا 480/4-483 (122 نسخه)؛ الذریعه 6: 240، 16: 148، 25: 51 ش 265؛ ریحانة الادب 301/3؛ مکتبة امیرالمؤمنین 419/2]

نسخه‌های خطی این اثر

122 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
ملی
تهران
1856 بی‌کاتب 1006ق نسخ 249 شناسنامه ←
2
دائرة المعارف
تهران
1484-عکسی بی‌کاتب 1007ق نسخ 416 شناسنامه ←
3
فاضل
خوانسار
46 کمال الدین حاجی بابا ابن میرزا جان قزوینی 7 ذیقعده 1007ق نسخ 341 شناسنامه ←
4
مرکز احیاء
قم
1200 نامشخص - - - شناسنامه ←
5
نمازی
خوی
863 حاجی بن میرزا حسین حسینی شنبه 29 جمادی الاول 1008ق نسخ 255 شناسنامه ←
6
مرعشی
قم
1185 محمد باقر بن علی اکبر حسینی یک شنبه 10 ربیع الاول 1010ق نسخ 386 شناسنامه ←
7
سپهسالار
تهران
1869 بایندر بن امیدی تبریزی 1011ق نسخ 259 شناسنامه ←
8
مجلس
تهران
16185 فضل الله بن محمد (شاه فضل الله کاشانی داماد ملا محسن فیض کاشانی) با تاریخ 1011ق نستعلیق، نسخ 36 شناسنامه ←
9
مرکز احیاء
قم
3694/2 عبدالعلی بن سلطان محمد جمادی الثانی 1012ق نسخ 36 شناسنامه ←
10
زنجانی (آیة الله)
قم
3 بی‌کاتب 20 ربیع الاول 1016ق نسخ - شناسنامه ←
11
مجلس
تهران
14232/2 بی‌کاتب دهه سوم صفر 1016ق نسخ 6 شناسنامه ←
12
مدرسه سلطانی
کاشان
106 محمدزمان بن رضا ... طالقانی 25 ذیحجه 1017ق نسخ 322 شناسنامه ←
13
دانشگاه
تهران
6195/1 عبدالله بن ابراهیم نعاسی حویزاوى جمعه 25 ذیحجه 1017ق نسخ - شناسنامه ←
14
ملی
شیراز
21-ح/174 موسی بن علی بن محمد بن عبد الحمید عاملی 1018ق نسخ 205 شناسنامه ←
15
ملک
تهران
2174 محمد حسن بن علی اکبر حسینی 1 صفر 1019ق نستعلیق 178 شناسنامه ←
16
مسجد اعظم
قم
5/1 عبدالحسن بن سید تاج الحسینی جزائری جمعه 9 رجب 1023ق نسخ 143 شناسنامه ←
17
معصومیه
قم
3/134/2-5783 حسین بن سعدالدین محمد غفاری پنج‌شنبه پایان رمضان 1025ق نسخ - شناسنامه ←
18
مرعشی
قم
7660 امیر الدین محمد شریف ربیع الاول 1029ق نسخ 256 شناسنامه ←
19
دانشگاه
تهران
6812 عبد علی بن جان احمد 12 ربیع الثانی 1029ق، محشی به لفظ «منه ره» نسخ 243 شناسنامه ←
20
ملی
تهران
781 عبدالله بن میرزا جانی تبریزی 1029ق نسخ 336 شناسنامه ←
21
فرهاد معتمد
تهران
101 زین العابدین بن معین الدین هاشمی شیرازی پنج‌شنبه 23 ذیقعده 1031ق نسخ - شناسنامه ←
22
مرکز احیاء
قم
1098 عطاء الله بن خلیفه حویزی سه‌شنبه 10 شوال 1032ق نسخ 140 شناسنامه ←
23
مرعشی
قم
1002 محمد مقیم بن محمد تقی الدین جعفری دهه دوم رجب 1034ق نسخ 293 شناسنامه ←
24
حیدری
مشهد
60 نامشخص - - - شناسنامه ←
25
فاضل قائینی
قم
113 خالد بن نعمة 1037ق - - شناسنامه ←
26
مرعشی
قم
10614 محمد بن حاجی دوشنبه از ربیع الاول 1040ق نسخ 322 شناسنامه ←
27
ملی
تبریز
3355 بی‌کاتب غره جمادی الاول 1041ق نسخ 324 شناسنامه ←
28
مرعشی
قم
7401 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 235 شناسنامه ←
29
ملی
تهران
3548 عنایت الله 1048ق نستعلیق 255 شناسنامه ←
30
حجتیه
قم
165 بی‌کاتب 1052ق نسخ - شناسنامه ←