حالات الحرمین

● حالات الحرمین = سوانح سفر حجاز / سفرنامه / فارسی hālāt-ol haramayn = savāneh-e safar-e hejāz مراد آبادی، محمد رفیع الدین بن فریدالدین، - 1218 قمری morād ābādī, mohammad rafī‘-od-dīn ebn-e farīd-od-dīn (- 1804) کتاب آمیزه‌ای است از دیده‌ها و شنیده‌های مؤلف در سفر حج سال 1200ق و تاریخ‌نگاری اماکن و مزارات بر اساس منابعی که بدانها رجوع کرده است. مرادآبادی در ابتدای کتابش گزارشی از سفر خود را این گونه ارائه کرده است: «چون بنده ضعیف ... شنبه هژدهم محرم الحرام سنه هزار و دو صد از وطن مألوف مرادآباد ... بر آمد و به تأیید حضرت الهیه ... به راه مهترا و کوته واجین و اندور و بهروج چهاردهم ربیع الثانی به سورت رسید و پنجشنبه نهم جماد الثانی سوار کشتی شد و دوازدهم لنگر برداشتند. و چون موسم به آخر رسیده بود و باد موافق کم وزید و بیشتر باد ناموافق می‌وزید در سیر مرکب بسیار سستی شد و چند بار مشرف به تباهی گردید و از قلت آب نوبت مردم به هلاکت رسیده و از حیات مأیوس شدند و چهره مرگ نمودار گشت ... استغاثه نمودند و هر بار رحمت الهی جل شأنه کار خود کرد و از آن مهالک نجات داد. و سلخ رمضان به بندر کنغدا رسیده شد و چون باد شمال به شدت می‌وزید و وصول به جده ممکن نبود و در کنغدا فرود آمد. و شنبه پنجم شوال به سواری شتر روانه مکه معظمه شد. دوازدهم متصل به لملم در سعدیه احرام عمره تمتع بسته و دوشنبه چهاردهم داخل مکه معظمه گردید و پنجشنبه هفدهم صفر از مکه روانه مدینه منوره ... شد ... صباح دوشنبه پنجم ربیع الاول به سعادت وصول به حرم رسول ... فایز گشت ... بیست و هشتم رجب بعد از استجازه از آن حضرت مجد و جلال وداع شد سیزدهم شعبان به مکه رسید و پنج ذی القعده از جده بر کشتی سوار شد و عید اضحی بر ساحل بمبئی فرود آمد و از آن جا به سورت آمد. و پنجشنبه پانزدهم محرم سال سیوم از صده سیزدهم روانه شد و به راه بهروج و پروده و اندور و بهوپال و بهیک و سرونج و کوالیر و مهترا سه شنبه غره ربیع الثانی به سلامت و عافیت داخل مراد آباد شد. و مدت سفر دو سال و دو ماه و دو هفته بود. و به اقتضای شوق از آغاز سفر تا انجام سوانح وقایع سفر و منازل و مراحل بحر و بر یا احوال مواضع متبرکه و اماکن شریفه که به زیارت آن مستفید می‌شد و بعضی علما و فقرا و صلحای عصر که به ملاقات آنان مستفید و مستفیض گشت و بعض دیگر از عجایت حکایات و نوادر روایات و فواید متفرقه که از معتمدی شنید یا در کتابی دید در قید تحریر آورد تا یادگاری بود ...» چاپ: ترجمه عربی آن در قاهره، 2004، مترجم: سمیر عبدالحمید ابراهیم با عنوان الرحلة الهندیة الی الجزیرة العربیة. [فهرستواره منزوی 75/1]