حاشیة المطول

● حاشیة المطول = حاشیة شرح تلخيص المفتاح = حاشیه میر بر مطول / بلاغت / عربی ḥāšīyat-ul muṭawwal = ḥāšīyat-u š.-i talxīṣ-il miftāḥ = ḥāšīye-ye mīr bar motavval جرجانی، علی بن محمد، 740 - 816 قمری jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414) وابسته به: المطول في شرح تلخيص المفتاح = مطول؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792) سراج الدین ابی یعقوب بن ابی بکر بن محمد سکاکی (-626ق) کتاب جامعی در انواع ادب به جز لغت نگاشته است به نام «مفتاح العلوم» که در سه قسم است: 1. صرف، 2. نحو، 3. معانی و بیان و بدیع. قسم سوم این کتاب را شیخ جلال الدین محمد بن عبدالرحمان قزوینی شافعی معروف به خطیب قزوینی (-739ق) خلاصه نموده و «تلخيص المفتاح» نامیده است. سپس این خلاصه را علامه سعدالدین مسعود بن عمر تفتازانی دو مرتبه شرح کرده است که بار اول شرحی مفصل و مزجی بوده و بار دوم شرحی مختصر که شرح اول تفتازانی را «مطول» یا شرح تلخيص المفتاح گویند و بر این کتاب مطول، حواشی زیادی نوشته شده است از جمله حاشیه میر سید شریف علی بن محمد جرجانی می‌باشد که همین کتاب است. این حاشیه را حین تدریس کتاب نگاشته و سپس به‌صورت یک کتاب مستقل تدوین کرده است. این حاشیه شهرتی به‌سزا دارد و مورد بحث و نظر گردیده و در تأیید و رد آن تعلیقاتی نگاشته شده است. آغاز: بسمله؛ الحمد لله رب العالمين ... اما بعد، فهذه حواش على الشرح المشهور بتلخيص المفتاح كنت قد قيدتها عليه مجملة حال ... انجام: و مثل الرقطاء الرقطه سواد يشوبه نقط بياض يقال دجاجه رقطاء. تمت. چاپ: استانه، 1241 و 1289 و 236ص، 1310ق؛ ایران، سنگی، 1281ق، وزیری، 198+1صص [مخطوطات اللغوية في المتحف العراقی ص 121؛ کشف الظنون 474/1؛ معجم سرکیس 679/1؛ ريحانة الأدب 214/3؛ معجم المؤلفين 216/7؛ مكتبة امیرالمؤمنین 403/2] شرح و حواشی: 1- الحاشية على مسألة «ما أنا قلت» = حاشية حاشية الشريف على المطول؛ قوشچی، علی بن محمد (-879) 2- حاشية حاشية المطول؛ ملا عبدالله بن حسین یزدی (-981) 3- حاشية حاشية المطول = حاشیه میرزا جان بر مطول؛ میرزا جان باغنوی، حبیب الله (-994) 4- حاشية حاشية المطول؛ عبدالرحمن بن لطف الله 5- حاشية حاشية الجرجانی علی المطول