حاشیة المحاکمات

● حاشیة المحاکمات / فلسفه / عربی ḥāšīyat-ul muḥākimāt دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503) وابسته به: المحاکمات بین شرحی الاشارات = شرح الشرح؛ قطب الدین رازی، محمد بن محمد (694-766) حاشیه‌ای است به کتاب «المحاکمات بین شرحی الاشارات» (یعنی شرح خواجه نصیرطوسی و شرح فخرالدین رازی) تألیف قطب الدین محمد رازی . حاشیه بر اوایل محاکمات است. آقای عبدالله نورانی که این رساله را تصحیح کرده، آن را به محمد بن احمد خفری نسبت داده بدون هیچ توضیح و دلیلی، در صورتی که این رساله دارای چندین نسخه است و همگی آن را از دوانی دانسته اند. آغاز: بسمله. قوله فی المحاکمات «و الاصل مقدمة كلية يصلح أن يكون كبرى لصغرى سهلة الحصول» ذكر المحشى المحقق: «ان سهولتها اما لانها حمل الكلى على ما هو جزئي له و فی کونه مطرد السهولة بحث» اقول: بل لا علاقة بين الدليل المذكور و بين السهولة اصلا فان حمل الكلى على جزئياته قد يكون سهل الحصول و قد يكون متعسر الحصول و كذا حمل الجزئي على الكلى قد و قد و كذا حمل المساوى على المساوى ... انجام: فنقول هذه الامور على ان تلك المقادير تستلزم ان لا يلزم منها على تقدير تلك الامور المفروضة محال ... فالخلف بالحقيقة انما هو صدق انتفاء الشرطية و السر في ذلك ان مثل هذه المحمولات من لوازم الماهية بحسب الوجودين فاذن لزم الخلف. تم چاپ: گنجینه بهارستان، حکمت 2، مسلسل 11، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1379ش، با تصحیح عبدالله نورانی و با نسبت به محمد بن احمد خفری [الذریعة 192/6]