حاشیة الکافیة و شروحها

● حاشیة الکافیة و شروحها / نحو / عربی ḥāšīyat-ul kāfīya wa šurūḥ-u-hā وابسته به: الکافیة فی النحو = المقدمة الکافیة فی النحو = کافیة ذوی الادب فی علم کلام العرب؛ ابن حاجب، عثمان بن عمر (570-646) این کتاب شرح‌ها و حاشیه‌های بسیار دارد که چلبی برخی از آنها را در کشف الظنون معرفی نموده است. رساله جای گفتگو نیز یک حاشیه بر کافیه و شرح‌ها و حاشیه‌های آن است، که چون این نسخه آغاز و انجام ندارد شناخته نشده است؛ برخی ویژگی‌های آن را یاد می‌شود تا شاید پس از این شناخته شود. این محشی از ابن حاجب به عنوان: «قال المصنف فی شرح الکافیة»، «فی شرح المفصل»، «فی امالی المفصل» و فی «امالی القرآن» و نیز «قال المصنف فی شرح المنظومة» بسیار نقل می‌کند. به گفته کشف الظنون ابن حاجب خود کتاب کافیة خود را یک بار شرح کرد و یک بار آن را در شهر کرک برای ملک ناصر داود ایوبی پسر ابوالفضل به نظم آورد و خود این منظومه خود را به نام وی شرح نمود، همه آثار یاد شده ابن حاجب در هدیة العارفین و کشف الظنون یاد شده است. محشی در این حاشیه از بسیاری دانشمندان نقل می‌کند که متأخرین ایشان، رکن الدین حدیثی که به گفته صاحب کشف الظنون (ج2: ص1376) در موصل به سال 715 درگذشته و نیز برادر او صدر الدین حدیثی و نیز جاربردی (-746) می‌باشد.