حاشية الشفا

● حاشية الشفا = شرح الشفاء / فلسفه / عربی ḥāšīyat-uš šifā = š.-uš šifā’ رضوی، محمد جمال razavī, mohammad jamāl وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428) حاشیه‌ای است از محمد ملقب به جمال رضوی بر الهیات شفا. مؤلف در دیباچه کتاب می‌گوید: «از میان شروح و حاشیه‌های شفا، تنها حاشیه صدرالمتالهین است که برای تنقیح مقاصد و کشف مطالب شفا سودمند است و آن حاشیه نیز بیشتر عبارات دشوار شفا را فرو گذارده. من هنگامی که سر گرم مطالعه شفا بودم، با یاری حاشیه صدرالمتألهین و دیگر مصنفات شیخ، به حل همه معضلات شفا نائل آمدم و اکنون قسمتی از آنچه در خاطر اندوخته بودم فراموشم شده و از بیم آنکه بقیه نیز دچار نسیان گردد به نوشتن این حواشی پرداختم و با خود عهد کردم که به تفسیر و توضیح سخنان شیخ بسنده کنم و در هر مورد ایراد و یا نظری مخالف نظر او داشتم ایراد و نظر خود را فرو گذارم و در برخی مباحث درباره سخنان شیخ به تفصیل سخن گفته‌ام». مؤلف از صدرالمتالهین بیشتر با عنوان صدرالمحققین و از محقق خراسانی صاحب حاشیه بر شفا با عنوان فاضل خراسانی یاد می‌کند. نگارنده در سراسر کتاب تا آنجا که تتبع دست داد، از آقا حسین خوانساری و حاشیه او ذکری ندید. مؤلف از تعلیقات شیخ بسیار یاد کرده و در یکجا (برگ 589 نسخه ش 1787 مجلس) در اینکه همه تعلیقات از شیخ باشد تردید کرده است. معمولاً در نقل عبارات شفا اکتفا به جمله‌ای کوتاه نکرده و بسا که یک سطر یا بیشتر از آن را نقل و عنوان ساخته است. (عبدالحسین حائری) در الذریعة (ج 6 و13) و دو فهرست دکتر مهدی و قنواتی از چنین شرحی یاد نشده است. آغاز: افتتح و اقول الحمدلله فاتق ظلمة العدم بنور الوجود ... فيقول الراجى الى عفو ربه الغنى محمد جمال الرضوى عامله الله بلطفه الخفى، ان كتاب الشفا كتاب لا يخفى علو شانه ... لم يطلع على شرح له يكشف عن وجوه فوائده ... غير حواش كتبها العلامة المحقق ... العقل الحاديعشر صدر الملة و الدين محمد الشيرازى ... قال الشيخ الرئيس ابو على ... الغرض من هذه المقالة بيان موضوع هذا العلم و منفعته و اسمه و ایراد فهرست ما سیورده فى هذا الكتاب و بعض ما هو للمباحث الآتية كالمبادى في ابتدا و طلب موضوع الفلسفة الاولى. للشيخ فى هذا الفصل مطلبان انجام: و بالجملة كل مركب من المبادى المختلفة و انقسامه اليها انقسا ما فى الكمية بل فى الوجود و الله الموفق للصواب في كل باب و عليه قصد السبيل