حاشیة الشفا

● حاشیة الشفا = حاشیه بر طبیعیات شفا / فلسفه / عربی ḥāšīyat-uš šifā = hāšīye bar tabī‘īyāt-e šefā آقا جمال خوانساری، محمد بن حسین، - 1125 قمری āqā jamāl-e xānsārī, mohammad ebn-e hoseyn (- 1713) وابسته به: الشفاء؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428) حاشیه‌ای است بر بخش طبیعیات شفا با عناوین «قوله، قوله» که از آغاز طبیعیات تا فصل اول از مقاله سوم فن سماع طبیعی را حاشیه کرده و در آن بیشتر به مباحث مشرقی رازی نظر داشته است. این کتاب را تألیف آقا حسین خوانساری پدر آقا جمال دانسته شده ولی این نظر مسلماً اشتباهست زیرا در چندین جای متن و حواشی این کتاب مؤلف از حاشیه پدر خود بر شرح اشارات بدین گونه یاد کرده: «قال والدی طاب ثراه فی حواشیه علی شرح الاشارات» یا «کما افاد والدی ...». آقا جمال در این کتاب از حاشیه شریف گرگانی بر محاکمات، حاشیه باغنوی بر شرح اشارات، شرح مطالع قطب رازی، شرح اشارات طوسی و محاکمات و از بعض السادة المحققین یاد کرده است. آغاز: قوله الفن الاول فی السماع الطبيعي قال بعض سادة المحققین طاب ثراه هو ما یذکر فیه المبادی العامة لابواب العلم التى انما یتبین غير المستبين منها فی علم آخر اعلى من علم الطبيعى و انما يسمع فيهذا العلم سماعا مجردا عن البرهان ... قوله فحرى بنا بالتخفيف مصدر ... انجام: و ان يجعل قوله «و الاحوال التي تعتبر للاجسام من كميتها» ابتداء الكلام فى بيان الاحوال العارضة باعتبار الكمية و تفصيلها الى اقسامها كما ذكرنا ثم لا يخفى ما في حمله قوله او معها على ما ذكره من التكلف بخلاف ما ذكرنا فتدبر [الذریعه 142/6و 143؛ هدية العارفين 312/2؛ دنا 311/4 (11 نسخه)]