حاشية شرح في اصول الفقه

● حاشية شرح في اصول الفقه / اصول فقه / عربی ḥāšīyat-u š.-in fī usūl-il fiqh ؟ تنکابنی، محمد بن عبدالفتاح، 1040 - 1124؟ قمری tonekābonī, mohammad ebn-e ‘abd-ol-fattāh (1631 - 1712) این حاشیه از بحث تبادر آغاز شده به حقیقت و مجاز، حقیقت شرعیه، دلالت امر بر وجوب، فور، تراخی، اجتماع امر و نهی در یک موضوع، اجتهاد و تقلید، التجزى فی الاجتهاد و حجیت مفهوم می‌رسد. محشی از شارح و مصنف به عنوان «قال المصنف» و «قال قدس سره عند شرح قول المصنف» بسیار نقل می‌کند. حاشیه‌نگار یکی از شاگردان استاد محقق محمد تنکابنی است که به احتمال زیاد همان محمد سراب تنکابنی (1040-1124) باشد. محشی درباره این استاد می‌گوید «کتب شیخنا و استادنا و مولانا محمد التنکابنی قدس سره علی قول صاحب المعالم» و نیز می‌گوید «قال شیخنا المحقق التنکابنی فی رسالته فی الاخبار و الاجماع» حاشیه معالم تنکابنی در الذریعه (ج6 ش 1174) و کتاب «اخبار و اجماع» وی در الذریعه (ج 1 ص 310 و ج6 ش 1464 و 1469) معرفی و دو نسخه از آن نشان داده شده است. در این حاشیه از فاضل جواد (- 1065ق) در شرح زبدة الاصول بهایی، از سلطان العلما (1001-1064ق) و از استاد الکل در شرح دروس، آقا حسین خوانساری (1016-1098ق)، حر عاملی (1033-1104ق)، نعمة الله جزائری (1050-1112ق) در «منبع الحیاة» و «شرح تهذیب» یاد شده است و آخرین کسی که از وی یاد شده و نقل می‌شود همان محقق استاد محمد تنکابنی یاد شده است. محشی در یک جا می‌گوید «ان علم الاصول قد ظهر فی اواخر زمان الباقر (ع) ثم طال التشاجر ... الى زماننا هذا و هو قریب من الف سنة ...»، چون وفات امام باقر (ع) به سال 114 یا 116 ثبت شده است پس تألیف این حاشیه در حدود سال 1114 بوده که ده سال پیش از مرگ استاد محشی، سراب تنکابنی است. (علینقی منزوی) [سرآغاز و انجام این رساله شباهتی تام به «حاشية الوافية» محمد بن محمد باقر رضوی قمی دارد و به احتمال بسیار همان حاشیه است ولی به جهت نبودن نسخه‌ای برای تطبیق کامل به همان نام و انتساب در فهرست آورده شد.]