حاشية شرح التجريد الجديد

● حاشية شرح التجريد الجديد = حاشية رزاقية / کلام و اعتقادات / عربی ḥāšīyat-u š.-it tajrīd-il jadīd = ḥāšīyat-un razzāqīya لاهیجی، عبدالرزاق بن علی، - 1071 ؟ قمری lāhījī, ‘abd-or-razzāq ebn-e ‘alī ( - 1661) وابسته به: شرح تجرید الاعتقاد = شرح تجرید العقايد = شرح جديد تجريد = شرح تجريد الكلام = شرح التجريد؛ قوشچی، علی بن محمد (-879) فیلسوف کلامی مولی عبدالرزاق فیاض لاهیجی حاشیه‌ای متوسط بر جواهر و اعراض شرح جدید تجرید و این دومین «حاشیه» اوست بر آن «شرح» و نسبت به نخستین گزیده‌تر است. از اول بحث جواهر و اعراض تا قسمتی از مسئله تجرد نفس. لاهیجی در دیباجه این حاشیه می‌گوید که در گذشته، شرح مفصلی بر مبحث جواهر شرح تجرید نگاشته‌ام و چون مفصل و ملال‌آور بود لذا آن را گزین کرده و این شرح را پدید آوردم. گویا مراد از حاشیه مفصل او، همان «حاشية حاشية الخفرى على شرح التجريد» باشد. در پنج فصل: 1. بحث از جواهر است به اعتبار آنکه بر آن عارض شود احوالی بدون تخصص آن به نوع معینی؛ 2. بحث از اجسام مادی و اجسام فلکی؛ 3. بحث از اجسام بدون توجه به عنصریت و فلکیت آن؛ 4. جواهر مادی که جسم واقع می‌شوند؛ 5. بحث از عوارض. (عبد الله انوار) آغاز: یا من تقدس ذاته عن مشاهدة الجوهر و العرض و تنزه فعله عن مقابلة الغرض و العوض ... قال المصنف ... و فيه فصول الاول في الجواهر اقول اى في تقسيم الجواهر الى الاقسام الخمسة و بيان بعض احواله من حيث العموم فانه ذكر في هذا المقصد خمس فصول ... انجام: انجام 1: و ثالثا احد جزئی الجسم و يمنع احتياجه الى آخر ما يدفع به هيهنا هناك يدفع هناك انجام 2: فی الوجود الظلی و قائماً بالموضوع في الوجود الأصلی منها لامجال ان يرتاب في استحالته، الى هنا وجدت من افادات المحشى مولينا عبدالرزاق على شرح الجديد للتجريد. چاپ: تهران، سنگی، 1274ق، رحلی، (در هامش)؛ دارالسلطنه تبریز، (صص1-230؛ متن و هامش)، (صص231-429؛ متن و هامش)؛ 1301ق، رحلی، 279ص (صص151-429) در هامش؛ تهران، سنگی، 1285 [مکتبة امیرالمؤمنین 374/2؛ الذریعه 115/6]