شناسنامه کتابشناختی اثر
اجوبة المسائل الجزائرية
ajwibat-ul masā'il-il jazā'irīyya
32
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/2173
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #2173
پدیدآور / مؤلف:
شیخ بهائی، محمد بن حسین
تاریخ و سده تألیف:
نامشخص
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 1، ص 814
تا 816
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
اجوبة مسائل الشيخ صالح الجزائری
(ajwibat-u masā'il-iš šayx ṣāliḥ al-jazā'irī)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ظاهراً سؤالاتی که شیخ صالح جزائری از شیخ بهائی پرسیده و - بر خلاف باور کتابشناسان - یک بار نبوده و حداقل دو بار از شیخ سؤالاتی کرده و او پاسخ داده است:
1) شصت سؤال فقهی که سؤال و جواب مشهور او در 22 سؤال تفاوت دارد. این سؤالها به صورت استفتاء از طرف جزائری تنظیم و ارسال شده و شیخ به صورت فتوایی پاسخ گفته است و از استدلال در آن خبری نیست. شیخ صالح عبارات سؤالهای خود را حذف نموده و جوابها را به صورت «مسئله - مسئله» درآورده و در برخی موارد نظر دیگر فقیهان را افزوده است. این رساله دارای شصت مسأله فقهی است که عبارت اند از: نماز جمعه، لباس نمازگزار، کیفیت نماز میت، شستن دستها قبل از وضو، غسل جنابت در ضیق وقت، وقت نماز غفیله، حکم احکام تجوید در قرائت نماز، حکم وضو بعد از غسل جنابت، حکم ادخال نجاست در مسجد، ... حکم کتابت قرآن برای کسی که غسلی بر او هست یا وضو ندارد، حکم لعن شارب خمر، حکم لعن مخالفان دین، حکم اختلاف بایع و مشتری.
2) بیست و دو سؤال فقهی که مشهور است و نامهای گوناگونی بدان داده شده است. این رساله 22 پرسش درباره مسائل فقهی و اعتقادی است که شیخ صالح از شیخ بهائی پرسیده و او به روش فتوایی و بعضاً استدلالی پاسخ گفته است. این رساله دارای دیباچهای چند سطری است و سؤالات عبارت است از: درباره نجاست که شیخ تفصیل آن را به «حبل المتین» حواله داده، درباره عبادت مباح و مکروه، درباره اثبات نسب با شیاع و اشتهار، حکم استنجاء با استخوان، مراتب افضلیت ائمه، لعن خلفاء، غیبت و موارد جواز آن، اعتقاد اجمالی به اصول دین، مالکین دانههای زراعی که در فضلات انسان و حیوان یافت شود، ازدواج با خواهر زن، درباره روزه، حکم کسی که مستحبی را ترک کند، ظلم مؤمن به مؤمن دیگر، ادعای دین بر میت با یک شاهد عادل، جواز قیام و قعود در نماز مستحبی، شرط طلاق در ضمن عقد لازم، نسبت عباسیان، آیا قرآن افضل است یا کعبه، فعل کثیر در نماز. موضوع تعدادی از سؤالات خارج از موضوعات متعارف فقهی بوده و به حوزه اعتقادات و اخلاق مرتبط میباشد.
این دو رساله در اغلب فهارس به گمان یکی بودن خلط شده و یا برخی فقط قسمتی از آنهاست. در برخی از نسخهها آمده که مؤلف این رساله را در روز چهارشنبه 4 ربیع الثانی سال 1014 به پایان برده است که معلوم نیست دقیق باشد.
آغاز 1: آغاز رساله شصت سؤال: بسمله. هذه مسائل سئلت عن الشيخ الاجل الاکرم الاعلم الاکمل بهاء الدين محمد العاملی علیه الرحمة و الغفران فاجابه رحمه الله عنها. قال صلوة الجمعة الآن افضل الواجبين عندی وجوبا تخييريا بينها و بين الظهر و لا يفتقر فعلها الى الامام او النايب او المجتهد بل یکفی لصحتها وجود امام عدل مع جماعة
آغاز 2: آغاز بیست و دو سؤال: الحمدلله وحده و صلى الله علی سیدنا محمد و آله و بعد ... سؤال مايقول سلطان العلماء و رئیس الفقهاء هل يجوز ان يحكم الشارع بنجاسة شی ثم لايوجب التطهير عنه مباشرته بالرطوبة و يمثل ذلك بالصيد المجروح لو وجد ميتا فی الماء القليل و الجلد المطوح ام لا؟ الجواب: الثقة بالله وحده
انجام کتاب: انجام بیست و دو سؤال: الثقة بالله وحده هذا فرع لطيف و الذى يلوح هو ان الطمأنية بعد السجدتين و كذا جلسة الاستراحة کالبرزخ بين الركعة الاولى و الثانية و ليس شی منهما جزأ من شی منهما
سوابق و چاپهای اثر
با تصحیح صدرائی خوئی، میراث بهارستان، دفتر دوم، صص 855 - 870 تهران، 1388ش، [دنا 258/1 (31 نسخه)؛ مكتبة اميرالمومنين 35/1 و 42/1]
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 258/1 (31 نسخه)
مكتبة اميرالمومنين 35/1 و 42/1
متن فنخا
● اجوبة المسائل الجزائرية = اجوبة مسائل الشيخ صالح الجزائری / پاسخ پرسشها / عربی
ajwibat-ul masā'il-il jazā'irīyya = ajwibat-u masā'il-iš šayx ṣāliḥ al-jazā'irī
شیخ بهائی، محمد بن حسین، 953 - 1030 قمری
šeyx-e bahā'ī, mohammad ebn-e hoseyn (1547 - 1621)
ظاهراً سؤالاتی که شیخ صالح جزائری از شیخ بهائی پرسیده و - بر خلاف باور کتابشناسان - یک بار نبوده و حداقل دو بار از شیخ سؤالاتی کرده و او پاسخ داده است:
1) شصت سؤال فقهی که سؤال و جواب مشهور او در 22 سؤال تفاوت دارد. این سؤالها به صورت استفتاء از طرف جزائری تنظیم و ارسال شده و شیخ به صورت فتوایی پاسخ گفته است و از استدلال در آن خبری نیست. شیخ صالح عبارات سؤالهای خود را حذف نموده و جوابها را به صورت «مسئله - مسئله» درآورده و در برخی موارد نظر دیگر فقیهان را افزوده است. این رساله دارای شصت مسأله فقهی است که عبارت اند از: نماز جمعه، لباس نمازگزار، کیفیت نماز میت، شستن دستها قبل از وضو، غسل جنابت در ضیق وقت، وقت نماز غفیله، حکم احکام تجوید در قرائت نماز، حکم وضو بعد از غسل جنابت، حکم ادخال نجاست در مسجد، ... حکم کتابت قرآن برای کسی که غسلی بر او هست یا وضو ندارد، حکم لعن شارب خمر، حکم لعن مخالفان دین، حکم اختلاف بایع و مشتری.
2) بیست و دو سؤال فقهی که مشهور است و نامهای گوناگونی بدان داده شده است. این رساله 22 پرسش درباره مسائل فقهی و اعتقادی است که شیخ صالح از شیخ بهائی پرسیده و او به روش فتوایی و بعضاً استدلالی پاسخ گفته است. این رساله دارای دیباچهای چند سطری است و سؤالات عبارت است از: درباره نجاست که شیخ تفصیل آن را به «حبل المتین» حواله داده، درباره عبادت مباح و مکروه، درباره اثبات نسب با شیاع و اشتهار، حکم استنجاء با استخوان، مراتب افضلیت ائمه، لعن خلفاء، غیبت و موارد جواز آن، اعتقاد اجمالی به اصول دین، مالکین دانههای زراعی که در فضلات انسان و حیوان یافت شود، ازدواج با خواهر زن، درباره روزه، حکم کسی که مستحبی را ترک کند، ظلم مؤمن به مؤمن دیگر، ادعای دین بر میت با یک شاهد عادل، جواز قیام و قعود در نماز مستحبی، شرط طلاق در ضمن عقد لازم، نسبت عباسیان، آیا قرآن افضل است یا کعبه، فعل کثیر در نماز. موضوع تعدادی از سؤالات خارج از موضوعات متعارف فقهی بوده و به حوزه اعتقادات و اخلاق مرتبط میباشد.
این دو رساله در اغلب فهارس به گمان یکی بودن خلط شده و یا برخی فقط قسمتی از آنهاست. در برخی از نسخهها آمده که مؤلف این رساله را در روز چهارشنبه 4 ربیع الثانی سال 1014 به پایان برده است که معلوم نیست دقیق باشد.
آغاز 1: آغاز رساله شصت سؤال: بسمله. هذه مسائل سئلت عن الشيخ الاجل الاکرم الاعلم الاکمل بهاء الدين محمد العاملی علیه الرحمة و الغفران فاجابه رحمه الله عنها. قال صلوة الجمعة الآن افضل الواجبين عندی وجوبا تخييريا بينها و بين الظهر و لا يفتقر فعلها الى الامام او النايب او المجتهد بل یکفی لصحتها وجود امام عدل مع جماعة
آغاز 2: آغاز بیست و دو سؤال: الحمدلله وحده و صلى الله علی سیدنا محمد و آله و بعد ... سؤال مايقول سلطان العلماء و رئیس الفقهاء هل يجوز ان يحكم الشارع بنجاسة شی ثم لايوجب التطهير عنه مباشرته بالرطوبة و يمثل ذلك بالصيد المجروح لو وجد ميتا فی الماء القليل و الجلد المطوح ام لا؟ الجواب: الثقة بالله وحده
انجام کتاب: انجام بیست و دو سؤال: الثقة بالله وحده هذا فرع لطيف و الذى يلوح هو ان الطمأنية بعد السجدتين و كذا جلسة الاستراحة کالبرزخ بين الركعة الاولى و الثانية و ليس شی منهما جزأ من شی منهما
چاپ: با تصحیح صدرائی خوئی، میراث بهارستان، دفتر دوم، صص 855 - 870 تهران، 1388ش، [دنا 258/1 (31 نسخه)؛ مكتبة اميرالمومنين 35/1 و 42/1]
نسخههای خطی این اثر
32 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
رضوی
مشهد
|
19706 | محمد بن خلیل تبریزی | 1014ق | نسخ | 17 | شناسنامه ← |
| 2 |
فاضل
خوانسار
|
199/4 | احمد بن قاضی احسن | دوشنبه 26 جمادی الاول 1030ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 3 |
رضوی
مشهد
|
22114 | احمد بن قاضی احسن | 1030ق | نستعلیق | 16 | شناسنامه ← |
| 4 |
ادبیات
تهران
|
78/13 - ج | بیکاتب | 27 محرم 1043ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 5 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
292 | حبیب الله بن علی اکبر حسینی | شنبه 10صفر1048ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 6 |
دانشگاه
تهران
|
5873/6 | محمد حسین بن کمال الدین علی فسایی شیرازی | 1058ق | نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 7 |
مرعشی
قم
|
6403/5 | حسین تربتی | 1075ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 8 |
الهیات
مشهد
|
23712/6 | بیکاتب | 1090ق | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 9 |
مجلس
تهران
|
9466/258 | محمد شریف بن محمد قائمی | قرن 11 | نستعلیق | 1 | شناسنامه ← |
| 10 |
مسجد اعظم
قم
|
3827/2 | بیکاتب | قرن 11 | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 11 |
ادبیات
تهران
|
120/11 حکمت | بیکاتب | قرن 10 و 11 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 12 |
مجلس
تهران
|
5192/7 | محمد بن مطهر | قرن 11 | نسخ | 13 | شناسنامه ← |
| 13 |
دانشگاه
تهران
|
7550/13 | محمد بن ابی الفتح تنکابنی | قرن 11 | نستعلیق | 1 | شناسنامه ← |
| 14 |
مجلس
تهران
|
16743 ض | بیکاتب | قرن 11 | - | - | شناسنامه ← |
| 15 |
رضوی
مشهد
|
29722 | محمد ابراهیم اصفهانی | قرن 12 | - | - | شناسنامه ← |
| 16 |
مروی
تهران
|
1027/1 | بیکاتب | قرن 12 | - | - | شناسنامه ← |
| 17 |
مرعشی
قم
|
14687/2 | بیکاتب | 8 ذیقعده 1120ق | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 18 |
رضوی
مشهد
|
ض 16884 | محمد ابراهیم بن محمد اسماعیل اصفهانی | 1126ق | نسخ | 10 | شناسنامه ← |
| 19 |
ملک
تهران
|
1142/35 | نورمحمد بن محمد تبریزی | 10 ذیحجه 1159ق | شکسته نستعلیق | 3 | شناسنامه ← |
| 20 |
دانشگاه
تهران
|
1130/7 | بیکاتب | با تاریخ 1236 | - | 1 | شناسنامه ← |
| 21 |
مجلس
تهران
|
10181/10 | محمد علی بن محمد موسوی لاریجانی مازندرانی | 1244ق | نسخ | 15 | شناسنامه ← |
| 22 |
مجلس
تهران
|
15609/6 | محمد بن زین العابدین موسوی | 9 ربیع الاول 1268ق | نسخ | 6 | شناسنامه ← |
| 23 |
مجلس
تهران
|
1245/6 | سید رضا لنکرانی | 1290ق | - | 14 | شناسنامه ← |
| 24 |
ملک
تهران
|
5859/42 | بیکاتب | 1294-1292ق | نستعلیق، شکسته | - | شناسنامه ← |
| 25 |
گلپایگانی
قم
|
4757/1-24/57 | بیکاتب | قرن 13 | تحریری، بیکا | 1 | شناسنامه ← |
| 26 |
مرعشی
قم
|
1691/3 | حسین علی بن محمدحسین | دهه سوم شعبان 1359ق | نسخ | 11 | شناسنامه ← |
| 27 |
امام جمعه
زنجان
|
بدون شماره | بیکاتب | بیتاریخ | - | - | شناسنامه ← |
| 28 |
دانشگاه
تهران
|
4316/3 | محمد بن علی تنبینی | بیتاریخ | نسخ | 16 | شناسنامه ← |
| 29 |
دانشگاه
تهران
|
5398/9 | محمد حسن بن محمد حسین خاتون آبادی | بیتاریخ | نستعلیق | 9 | شناسنامه ← |
| 30 |
سپهسالار
تهران
|
4510/4 | محمد حسین بن محمد محسن بن ابی الحسن بن عبدالله جزایری (نواده مؤلف) | بیتاریخ | نسخ | 1 | شناسنامه ← |