حاشية حاشية الخطائي على مختصر المعانی

● حاشية حاشية الخطائي على مختصر المعانی / معانی بیان / عربی ḥāšīyat-u ḥāšīyat-il xaṭā'ī 'alā muxtaṣar-il ma'ānī غفاری، حامد بن برهان، ق 10 قمری qefārī, hāmed ebn-e borhān (- 16c) وابسته به: حاشية مختصر المعانی = حاشية مختصر تلخيص المفتاح = حاشیه مختصر خطائی؛ خطایی، عثمان بن عبدالله (- 901) این حاشیه حامد چون حاشیه خطائی بر مطالب خمس اول مختصر تفتازانی است. در فهرست آستان قدس (58/3) حاشیه‌ای بر حاشیه خطائی (بنا بر تصریح در مقدمه آن) به حامد نسبت داده شده و آغاز آن را متفاوت با دیگر نسخه‌هاست و در ذیل آن گفته شده احتمال دارد که حامد همان حمید الدین بن افضل الدین الحسین مذکور در کشف الظنون باشد. ولی محتمل است که این احتمال در اثر تصور تحریف نام محشی بوده و پدر حامد بنا بر تصریح خود او برهان بن ابی‌ذر غفاری بوده است و چون آغاز نسخه سپهسالار با نسخه آستان قدس مختلف است اگر احتمال ما هم چون احتمال مؤلف فهرست رضویه نباشد حاشیه حامد بر حاشیه خطائی بر مطول است که در مقدمه حاشیه بر خطائی مؤلف بدان تصریح نموده است. خطائی در نخستین سال قرن دهم مرده و حاشیه او در این قرن زیاد مورد بحث بوده و بر آن حواشی نوشته شده و نسخه 2965 کتابخانه سپهسالار به سال 1027 نگارش یافته و نویسنده مؤلف را بدین گونه «تمت هذه الحاشية التى صنفها الفاضل الكامل حامد الغفاری فی حاشية خطائی بعون الملک الغفاری» معرفی نموده و از طرز بیان وی استفاده می‌شود که تا هنگام نگارش این نسخه (اوایل قرن یازدهم) زنده بوده و مسلم این است که از دانشمندان قرن دهم هجری بوده و چنان‌که در دیباچه مختصر همین حاشیه گفته تألیف آن در دو هفته بوده و اشاره نموده پیش از این نیز حاشیه‌ای بر حاشیه خطائی بر مطول نوشته و در آن خطائی را تأیید و میر سید شریف را رد کرده است. (دانش پژوه) [الذریعه 71/6؛ دنا 146/4]