حاشیه تهذیب المنطق (ترجمه)

● حاشیه تهذیب المنطق (ترجمه) = شرح تهذیب المنطق / منطق / فارسی hāšīye-ye tahzīb-ol manteq (t.) = š.-e tahzīb-ol manteq حسینی شهرستانی، محمد بن محمود، ق 10 قمری hoseynī šahrestānī, mohammad ebn-e mahmūd ( - 16c) وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792) ترجمه‌ای است از حاشیه ملا عبدالله بر قسمت منطق کتاب «تهذیب المنطق و الکلام» تفتازانی به نثر فارسی روان. مؤلف ابتدا بخشی از متن عربی را آورده سپس آن را ترجمه و توضیح می‌دهد. این ترجمه مستقل اما ناظر بر متن است. آن را در نسخه‌ها به ملا عبدالله یزدی و نیز به مولی عنایت الله هندی نیز نسبت داده‌اند. این نسخه‌ها هیچ تفاوتی در متن و مقدمه با یکدیگر ندارند به جز نام مؤلف. درباره انگیزه تألیف چنین می‌گوید: «افقر عباد الی الله الغنی جمال الدین ... در اثنای اشتغال به تحصیل تهذیب منطق به مقتضای العلم صید و الکتابة قید ... آنچه از مباحث این رساله صورت تنقیح می‌یافت در سلک تحریر می‌کشید از تصبح و اغفال و نسیان و اهمال می‌اندیشید و چون الحق بسیاری از حقایق و دقایق از پرده خفا به عرصه ظهور آمده و به ترتیب و تهذیب این اقدام نمود.» آغاز: بسمله سپاس بیحد و قیاس حکیمی را سزد که زبانرا منطق فصیح و دلرا طریق تصور حق و تصدیق صحیح کرامت فرمود ... اما بعد نموده می‌ شود که افقر العباد الی الله الغنی جمال الدین محمد بن محمود الحسینی الشهرستانی ... در اثناء اشتغال به تحصیل ... الحمدلله حمد در لغت وصفست بر جمیل اختیاری بر جهت تعظیم انجام: و هذا بالمقاصد اشبه یعنی آنچه مذکور شد از ثامن الرؤس ثمانیة اشبه است و این ظاهر شد از بیان مذکور (تمام شد این کتاب ...) . چاپ: لکهنو، سنگی، 1321ق/1904م.، وزیری بزرگ، 128+4ص [نسخه‌های منزوی 1499/2؛ الذریعة 164/13 و 161؛ دنا 105/4 (66 نسخه)]