حاشیة تهذیب المنطق

● حاشیة تهذیب المنطق = حاشیه ملا عبدالله / منطق / عربی ḥāšīyat-u tahḏīb-il manṭiq = hāšīye-ye mollā ʿabd-ol-lāh ملا عبدالله بن حسین یزدی، - 981 ؟ قمری mollā ʿabd-ol-lāh ebn-e ḥoseyn-e yazdī (- 1574) وابسته به: تهذیب المنطق؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722-792) تاریخ تألیف: چهارشنبه 27 ذیقعده 960ق؛ محل تألیف: مشهد غروی حاشیه مختصر مهمی است با عناوین «قوله، قوله» بر قسم منطق «تهذیب المنطق و الکلام» سعدالدین تفتازانی که به «حاشیه ملاعبدالله» معروف است؛ این کتاب مورد توجه دانشمندان بوده و از کتاب‌های درسی به شمار می‌رود. مؤلف در دیباجه آورده: «اعیت عن حل عقدة من عقدها انظار الافاضل و تقاعدت فی کشف نبذه من نبذها اقدام الاماثل ... فتاهوا فی بیداء غوامضها کالحیاری فی الصحاری و نری کثیرین ممن تصدوا لشرح اصل الکتاب قاصرین عن ادراکها ... حتی انی سمعت عن کثیر من الافاضل انها مع اشتماله علی نمط جدید غلط سدید ... لکن کنت اجلو النظر فی معانیها ... فوقفت بتوفیق الله علی حقیقة الحال ... فتحققت ان الاشکال انما نشا من سوء التفکر». این رساله مشتمل است بر یک «مقدمه» و دو «مقصد»: مقدمه فی تمهید ما لابد منه فی حل الضابطه؛ مقصد 1. شرح الکلام و توضیح المرام؛ مقصد 2. نقل طرف من کلمات الاعلام مع ما يتعلق به من النقض و الابرام، که این مقصد مبنی بر 3 طبقه است. در الذریعه (53/6- 54) سه حاشیه از وی بر این متن آمده که نسخه‌های موجود یکی از آنهاست. آغاز: (آغاز کتاب تهذیب المنطق:) الحمدلله الذی هدانا سواء الطريق و جعل لنا التوفيق خير رفيق ... (آغاز حاشیه:) بسمله الحمدلله افتتح بحمدالله بعد البسملة ابتداء بخير الكلام و اقتداءً بحديث خير الانام ... الحمد هو الثناء باللسان على الجميل الاختياري نعمة كان او غيرها ... قوله الذی هدانا الهداية قيل هی الدلالة انجام: (پایان تهذیب المنطق:) و التحدید و البرهان ای الطريق الى الوقوف الى الحق و العمل به و هذا بالمقاصد اشبه. (پایان حاشیه:) و قيل هذا اشارة الى العمل و كونه اشبه بالمقصود ظاهر المقصود من العلم و العمل. جعلنا الله و اياكم من الراسخين في الامرين و رزقنا الله بفضله وجوده سعادة الدارين ... چاپ: مکرر چاپ شده؛ مشار عربی، صص275-276؛ تبریز، 1306ق، 170ص؛ ایران، تهران، کارخانه الله قلی خان به مباشرت محمد علی، 1276 قمری، با تصحیح و مقابله محمد علی بن مولی محمد حسین خراسانی، سنگی، خشتی؛ ایران، تهران، 1366 قمری، سنگی، خشتی، 164ص؛ ایران، 1282 قمری، وزیری، 128ص؛ ایران، تهران، مطبعه مشهدی محمد تقی، 1290 قمری، وزیری، 115ص؛ ایران، 1323 قمری، سنگی، وزیری، 115ص. [دنا 87/4 - 104 (646 نسخه)؛ الذریعه 53/6 شماره 268؛ مكتبة اميرالمؤمنین 349/2 و 350/2] شرح و حواشی: 1- حاشیة حاشیة التهذیب؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (1091-1006) 2- حاشیه حاشیه تهذیب المنطق = شرح تهذیب المنطق؛ تجلی شیرازی، علیرضا بن حسین (-1085) 3- حاشیه تهذیب المنطق = حاشیه ملا عبدالله یزدی (ترجمه و شرح)؛ تجلی شیرازی، علیرضا بن حسین (-1085) 4- القسطاس المستقیم و المکیال القویم = حاشیة حاشیة تهذیب المنطق؛ اردستانی، آقا محمد حسین (-1272) 5- حاشیة حاشیة التهذیب؛ قزوینی، نصیر بن حسین (-11) 6- حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق؛ حویزی، اسحاق 7- حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق؛ کافیجی، محمد بن سلیمان (788-879) 8- حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق؛ یزدی، محمد بن محمد نصیر 9- حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق؛ هرندی، محمد بن محمد علی (-1243) 10- شرح حاشیة تهذیب المنطق؛ خوانساری، رضی الدین محمد بن حسین (-1113) 11- حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق؛ گیلانی، نظر علی بن محسن (-1217) 12- حاشیة حاشیة تهذیب المنطق؛ موسوی، باقر (-13) 13- التقریب؛ جعفری لنگرودی، محمد جعفر (-14) 14- حاشیة حاشیة التهذیب؛ طباطبائی، محمد سعید بن قاسم (1012-1092) 15- حاشیة حاشیة تهذیب المنطق؛ جامعی، محیی الدین بن عبد اللطیف 16- حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق؛ مراغی، عبدالرحیم (-13) 17- حاشیة حاشیة تهذیب المنطق؛ زاهد یزدی، علیرضا 18- حاشیة حاشیة تهذیب المنطق؛ طالقانی، ملا محسن 19- تعدیل المیزان فی تعلیق علم المیزان حسینی؛ نائینی، محمد بن محمد باقر (1080-1140) 20- حاشیة التهذیب؛ حسینی، ابوطالب بن اسماعیل 21- شرح حاشیة تهذیب المنطق؛ مهدوی، علی اکبر 22- شرح حاشیة تهذیب المنطق 23- حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق 24- حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق 25- حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق 26- حاشیة اسحاق علی حاشیة ملا عبدالله یزدی 27- حاشیة حاشیة تهذیب المنطق 28- حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق 29- شرح حاشیة تهذیب المنطق 30- حاشیة حاشیة تهذیب المنطق 31- حاشیة تهذیب المنطق (ترجمه) 32- حاشیة تهذیب المنطق (ترجمه) 33- حاشیة تهذیب المنطق = حاشیه ملا عبدالله (ترجمه) 34- حاشیة حاشیة تهذیب المنطق 35- حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق = تعدیل المیزان 36- حاشیه تهذیب المنطق (ترجمه) 37- حاشیة حاشیة الیزدی علی تهذیب المنطق 38- حاشیة حاشیة تهذیب المنطق 39- شرح حاشیة تهذیب المنطق (دو عنوان) 40- حاشیه تهذیب المنطق (ترجمه) = حاشیة تهذیب المنطق = حاشیه ملا عبدالله = شرح تهذیب المنطق 41- حاشیه تهذیب المنطق = حاشیه ملا عبدالله (ترجمه) 42- موضح التهذیب