حاشية تشريح الافلاك

● حاشية تشريح الافلاك / هیئت / عربی ḥāšīyat-u tašrīḥ-il aflāk وابسته به: تشریح الافلاک؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (953-1030) بر تشریح الافلاک شیخ بهائی عاملی، جمعی از شاگردان او و متأخران از او شرح و حاشیه نوشته‌اند. حاشیه‌ای نیز شیخ بهائی خود نوشته که به‌وسیله یکی از شاگردان گرد آوری شده است (الذریعه 6: 39، 13: 146-149) و نسخه حاضر نیز حاشیه‌ای است بر آن عنوان «قوله سلمه الله» از یکی از معاصران یا شاگردان او و فاقد خطبه است. مؤلف این حاشیه، از تعلیقات خود بر شرح تذکره و بر فارسی اسطرلاب و از رساله مستقلی که درباره حل اشکال عطارد و قمر نوشته، یاد کرده است. وی می‌گوید اشکال عطارد را هیچ یک از قدما از زمان آدم تا محقق طوسی، موفق به حل آن نشده‌اند و نخستین بار خواجه طوسی با اصل کبیر و صغیر خود این اشکال را حل کرد. درباره لغت آسمان می‌گوید مرکب از «آس» و «مان» (حرف تشبیه) است. آغاز: بسمله قوله من فن الهيئة الهيئة علم يبحث عن الفلكيات كما وكيفا و وضعا وحركة وعن العناصر تبعا والمراد بالفلكيات الافلاک الكلية والجزئية ... انجام: قوله الى خلاف جهة الظل لان دائرة ارتفاع الشمس حينئذ تمر سمت رأس البلد و مكة معا و الظل فی سطحها لامحالة.