حاشیة انوار التنزیل

● حاشیة انوار التنزیل = حاشیه تفسیر بیضاوی / تفسیر / عربی ḥāšīyat-u anwār-it tanzīl = hāšīye-ye tafsīr-e beyzāvī شروانی، محمد بن جمال الدین، - 1063 قمری šarvānī, mohammad ebn-e jamāl-od-dīn (- 1653) وابسته به: انوار التنزیل و اسرار التأویل = تفسیر بیضاوی؛ بیضاوی، عبدالله بن عمر (-685) حاشیه‌ای بسیار مفصل و مبسوط با عنوان «قوله» بر تفسیر بیضاوی، به این‌گونه که نام هر سوره را با آیه بسم الله آورده سپس به حاشیه مورد منظور خود پرداخته است. نگارنده در دیباچه می‌گوید: فقط به شرح کلمات مشکل از نظر لغت و اعراب پرداخته‌ام و جملات مشکل را از نظر معانی و بیان تفصیل داده‌ام و به تأویل که منهی عنه است نپرداخته‌ام. مؤلف در وصف کتابش می‌گوید: «و لما كانت قوايد هذا الكتاب العظيم الشأن اكثر من ان يحصى فاقترح على مع ... بالقصور و قلة البضاعة و الفتور و قصر الباع فى هذه الصناعة ان اجمع فيه ما تمس اليه الحاجة بقدر الاستطاعة و انتخب ما هو المعول عليه على حسب الطاقة و اشرح مفردات اللغة الغير الواضحة و اذكر الاعرابات النحوية اللايحة و ابين خواص التركيب بحسب علم المعانى و اظهر التصرفات البيانية من المجاز و الاستعارة و الكناية ...». كشف الظنون در عنوان «انوار التنزيل» آن را ياد كرده و هم آورده كه اين حاشيه در دو جلد صورت گرفته است. آغاز: قال الفقير الى الله محمد بن جمال الدين بن رمضان الشيروانى المسكرى ... بعد حمدالله العليم العلام و صلاته على رسوله محمد سيد الانام ... لما رايت الكتاب الموسوم با نوار التنزيل و اسرار التأويل ... من اجل المصنفات نقلا ... انجام: يحسب كل مرتبة من مراتب الانسانية بما يليق تلك المرتبة [الاوقاف العامة بغداد 95/1؛ فهرست دار الكتب المصرية 46/1]