چوب چینی

● چوب چینی = خواص و منافع چوب چینی و قهوه و چای خطائی / طب / فارسی čūb-e čīnī = xavās va manāfe‘-e čūb-e čīnī va qahve va čāy-e xatā’ī کاشف یزدی، قاضی بن کاشف الدین محمد، - 1075 قمری kāšef-e yazdī, qāzī ebn-e kāšef-od-dīn mohammad (- 1665) اهدا به: شاه عباس دوم (1052-1077) مشتمل بر سه «باب»: 1. منافع بیخ چینی، در چهارده فصل؛ 2. خواص قهوه؛ 3. منفعت چای. در تضاعیف آن ایراداتی نیز بر عمادالدین محمود طبیب مؤلف رساله افیونیه و کتب دیگر گرفته است. چوب چینی یا بیخ چینی، همان Ginseng معروف است که اکنون فرآورده‌های آن، به صورت شربت، قرص و قطعات اصلی ریشه آن، در خاور دور به ویژه چین و خاورمیانه و کشورهای اروپایی، عرضه می‌شود. این گیاه گویا از آغاز دولت صفویه به بعد، در ایران شناخته شده و رساله‌های بسیاری، پیرامون آن نگاشته شده است و اصل آن از کشور چین می‌باشد. آغاز: بسمله. حمدله. و الصلوة علی محمد خاتم المرسلين و خير البشر علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین و اولادهما المعصومين صلوات الله عليهم اجمعين. بعد چون توجه خاطر آفتاب مآثر اشرف اقدس کلب آستان خیر البشر انجام: و انشاء الله منافع و مضار باقی ادویه که بتجربه و قیاس بر این فقیر ظاهر شده در کتاب علیحده بیان خواهم کرد [الذريعة 309/5؛ طبقات اعلام الشيعة (قرن 11) 603؛ استوری 255: 2؛ فهرستواره منزوی 3823/5؛ دنا 1150/3(23نسخه)]