جهان نمای جدید

● جهان نمای جدید / جغرافیا / فارسی jahān-namā-ye jadīd فراهانی، محمد حسین بن حبیب، ق 13 قمری farāhānī, mohammad hoseyn ebn-e habīb (- 19c) به دستور: میرزا تقی خان وزیر نظام (امیر کبیر) تاریخ تألیف: 1261-1264ق جغرافیای تاریخی جهان است در زمان سلطنت محمدشاه قاجار و صدارت حاجی میرزا آقاسی که میرزا تقی خان وزیر نظام (بعداً امیر نظام و امیر کبیر صدر اعظم ایران) نسخه آن را از روم به ایران آورده و به دستور وی موسی ژان داود ترجمان اول وزارت خارجه از زبان فرانسوی به ترکی ترجمه کرده و میرزا محمد حسین حسینی فراهانی از ترکی به فارسی آورده است. پنج قطعه عالم را در پنج «مقصد» و هر مقصد دارای چند «باب» و «فصل»: مقصد اول: در بیان ممالک اروپا، در هفده «باب»: 1. دولت فرانسه؛ 2. جمهور زویدسر؛ 3. خاک جرمانيا در بیست «فصل»؛ 4. دولت نمسه؛ 5. دولت پروسیه؛ 6. دولت فلمنگ؛ 7. دولت بلجیقا؛ 8. خاک ایتالیا، در هفت «قسمت»؛ 9. دولت پرتقال؛ 10. دولت استانیول؛ 11. جمهور اندر؛ 12. دولت دیمارق؛ 13. دولتین شود و نوروجیا؛ 14. دولت انگلیس؛ 15. دولت روسیه؛ 16. جمهور كراكوبا؛ 17. دولت یونان؛ مقصد دوم: در ممالک آسیا، در هشت «باب»: 1. دولت عثمانیه؛ 2. افغانستان؛ 3. بلوچستان؛ 5. ترکستان؛ 6. هندوستان، در دوازده «فصل»؛ 7. دولت چین؛ 8. دولت ژاپن که ماچین باشد؛ مقصد سیم: در ممالک آفریقا: قسمت اول: در متصرفی اهالی مملکت در هفت «باب»: 1. حبشستان در چهار «فصل»؛ 2. ممالک سواحل بحر ابيض؛ 3. دولت دارفور؛ 4. آفریقای مغربی، در چهار «فصل»؛ 5. ممالک نیقریسی، در چهار «فصل»؛ 6. آفریقای جنوبی؛ 7. آفریقای جنوبی؛ قسمت ثانی: آفریقای متصرفی دول خارجه، در هشت «باب»: 1. متصرفی دولت عثمانی که در به صرف محمد علی پاشا میباشد؛ 2. آفریقای متصرفی فرانسه؛ 3. آفریقای پرتقال؛ 4. آفریقای انگلیس؛ 5. آفریقای استانیول؛ 6. آفریقای فلمنگ؛ 7. آفریقای دینمارق؛ 8. افریقای عرب؛ مقصد چهارم: در ممالک آمریکا، در دو «باب»: 1. متصرفی اهالی مملکت، در دوازده «فصل»؛ 2. آمریکای متصرفی دول خارجه، در هشت «فصل»؛ مقصد پنجم: در اسیانی، در سه «باب»: 1. اسیانی مغربی، در هشت «فصل»؛ 2. در ذکر احوال اسیانی سنترال یا استرالی، در پانزده «فصل»؛ 3. ذکر اسیانی اریانتال، در هفده «فصل». (حکیم) آغاز: بسمله. الحمدلله الذی جعل الارض مهاداً و الجبال اوتاداً. مبداء هر کلام بنام ناظمی سزد که بانی نزهت سرای جهانست و سپاس بیقیاس خداوندیرا رسد که اساس این بلند کریاس را بیواسطه و مقیاس بر پا داشت ... امروز که خاتم سلطنت در انگشت و مقالید خلافت را در مشت دارد ... و ذات همایونش منطوی و ملفوف بل منتشر و مکشوفست فضلش ماده عفو ذلت و خشمش مجرد از اغراض شهوت عدلش برزخ ما بین رأفت و سطوت ... گوهر تاجداری گوهر افسر شهریاری ... السلطان ابن السلطان ابن السلطان و الخاقان ابن الخاقان ابن الخاقان ... محمد شه ... و بعد چون درین عهد فیروزی مهد از یمن توجهات جناب جلالتماب اجل ... محى الشريعه و عارف بالحقيقه ... حاجی میرزا آقاسی مدظله و ادام عمره ممالک محروسه ایران صانها الله تعالى ... رشک روضه رضوان گردیده ... بنا بفرمایش ایشان این مختصر نسخه سمت تحریر پذیرفت ... [دنا 1012/3 (7 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 211/1؛ نسخه‌های منزوی 3961/6]