جهادیه صغیر

● جهادیه صغیر = ارشاد عباد به حکم جهاد = رساله جهادیه / فقه، تاریخ ایران / فارسی jehādīye-ye saqīr میرزا بزرگ قائم مقام، عیسی بن حسن، 1167 - 1237 ؟ قمری mīrzā bozorg-e qā'em maqām, ‘īsā ebn-e hasan (1754 - 1822) از میرزا بزرگ دو جهادیه کبیر و صغیر نام برده شده که کبیر آن با مقدمه فرزندش میرزا ابوالقاسم و شامل یک مقدمه و هشت باب است و به «احکام الجهاد و اسباب الرشاد» نامبردار شده است. اما جهادیه صغیر که به نظر می‌رسد خلاصه‌ای از همان جهادیه کبیر اوست، دارای سرفصل و عنوان خاصی نیست ولی از جهت محتوا شبیه است. برخی آن را از میرزا عیسی و برخی از آن فرزندش میرزا بوالقاسم دانسته‌اند. در فهارس نیز بسیار ناهمگون معرفی شده و به جهت شباهت بسیار آغاز هر دو جهادیه، برخی از همان نام «جهادیه کبیر» و با «ترغیب الجهاد» و «احکام الجهاد و اسباب الرشاد» استفاده کرده‌اند. این رساله با عنوان «ارشاد عباد به حکم جهاد» که معادلی از همان نام «احکام الجهاد و اسباب الرشاد» است، در دفتر اول میراث اسلامی ایران به صورت ناشناس چاپ شده و تصور شده فقط یک نسخه دارد که چنین نیست. ما تا یافتن دلیلی روشن‌تر نام «جهادیه صغیر» را برای آن برگزیدیم و محتملاً یا از میرزا عیسی و یا میرزا ابوالقاسم قائم مقام است. در این رساله همانند «جهادیه کبیر» اقوال و نظرات علمای بزرگ زمانه را در ترغیب به جهاد با روس‌ها نقل شده و عمده هدف آن تشویق مردم به جهاد با کفار با استفاده از انگیزه‌های دینی مردم است. آغاز: نحمدک الله الواحد القهار و نصلی علی نبینا المختار ... و بعد بر لوح اعالم و اظهار مرقوم و محرر میدارد که چون رسم جهاد از عهد غیبت امام علیه السلام تا کنون که نوبت ظهور این دولت همایون است ... انجام: بلی مشرکین به بذل مال از بلاد مسلمین بیرون روند ... تنبیه مسلمین است به اینکه تطمیع مشرکین به‌مال مسلمین اطماع آنهاست به‌دین اسلام چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر اول، 1373ش، به کوشش محمد رضا هدایت پناه دزفولی و احمد عابدی رضوانشهری ص 84-117 از مؤلف ناشناس با عنوان «ارشاد عباد به حکم جهاد» به چاپ رسیده است. [فهرستواره منزوی 316/6 «ارشاد عباد به حکم جهاد» و ناشناس]