جواهر القرآن و درره

● جواهر القرآن و درره = الاربعین فی اصول الدین / تفسیر، اخلاق / عربی jawāhir-ul qurʻān wa durar-u-h = al-arbaʻīn fī usūl-id dīn غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505 قمری qazzālī, mohammad ebn-e mohammad (1059 - 1112) تاریخ تألیف: سه‌شنبه 11 رمضان قرن 6 مشتمل بر سه «قسم» و «خاتمه»: قسم 1. در مقدمات و سوابق مشتمل بر نوزده «فصل»؛ قسم 2. در مقاصد شامل لباب آیات قرآن مبتنی بر دو «نمط»: 1) جواهر و آیات وارده در ذات و صفات و افعال خاصه خداوند، 2) درر و آیات وارده در بیان صراط مستقیم؛ قسم 3. در لواحق مشتمل بر دو بخش علوم و اعمال: مبحث علوم آن در ده «اصل» بیان شده و مبحث اعمال هم به دو بخش ظاهری و باطنی تقسیم گردیده، اعمال ظاهری در ده «اصل» و در اعمال باطنی نیز مذمومات اخلاق در ده «اصل» و محمودات اخلاق در ده «اصل» دیگر ذکر شده و بدین ترتیب قسم لواحق کتاب در چهار بخش: معارف، اعمال ظاهری، اخلاق مذموم و اخلاق محمود تبیین شده است. مؤلف، قسم سوم کتاب را «الاربعین فی اصول الدین» نام گذارده و آن را مستقل از مباحث دو قسم اول و دوم دانسته است و اجازه داده که جداگانه هم نوشته شود تا به صورت کتاب مستقلی درآید. این کتاب از آثار سفر چند ساله غزالی است. آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین ... اعلم ان واضع هذا الکتاب سماه جواهر القرآن ودرره و رتبته علی ثلاثة اقسام قسم، فی المقدمات والسوابق و قسم فی المقاصد و قسم فی اللواحق. القسم الاول فی السوابق ... بسمله اما بعد حمد الله الذی هو فاتحة کل کتاب و الصلاة علی رسله التی خاتمة کل خطاب فانی انبهک عن ... انجام: و إن أردت أن تتعلم طریق مناظرتها و مراقبتها و محاسبتها و معاقبتها فاطلبه فی کتاب المحاسبة و المراقبة من کتب الإحیاء لتنال صدراً صالحاً منه إن کنت مشتاقاً إلی صلاح نفسک فان هذا الکتاب لایحتمله و الله تعالی یوفقنا و ایاک بفضله وسعة جوده ... چاپ: مکه، 1302ق؛ بمبئی، 1311ق، مطبوعات فرج الکردی، 1320؛ مصر، 1329ق. [کشاف الفهارس 467/2؛ غزالی نامه: 251 کشف الظنون 410: 1 مشار عربی: 261 معجم المطبوعات: 1411؛ مکتبة امیر المومنین 329/1؛ الاوقاف العامة بغداد 83/1؛ مؤلفات غزالی ص 141؛ حاجی خلیفه 615/1 «جواهر القرآن»؛ معجم المطبوعات 1411/2 «جواهر القرآن و درره» 2 چاپ؛ دنا 1085/3 (23 نسخه)] شرح و حواشی: 1- الاربعین فی اصول الدین؛ غزالی، محمد بن محمد (505-450) 2- اکسیر؛ قزوینی، نوروز علی بن محمد (-11) 3- زاد السالکین فی تهذیب الاربعین؛ قزوینی، نوروز علی بن محمد (-11)