جوامع الكلام في دعائم الاسلام

● جوامع الكلام في دعائم الاسلام / حدیث / عربی jawāmi‘-ul kalām fī da‘ā’im-il islām جزائری، محمد بن علی، ق 11 قمری jazā’erī, mohammad ebn-e ‘alī (- 17c) در احادیث صحاح و حسان و موثقات از کتاب‌های کافی و من لایحضر و تهذیب و استبصار و کتاب‌های دیگر حدیثی است، با مقدمه‌ای طولانی و مهم در درایه و قواعد حدیثی، مشتمل بر بیست و چهار «مسأله». برای کتاب‌ها، رموزی وضع شده و احادیث را چنان که در مصدر هست با اسانید آنها آورده و آنچه احتیاج به توضیح و شرح دارد با عناوین «اقول» توضیح داده است، با اضافه حواشی بسیاری که بر احادیث افزوده است. در مقدمه نام استادش محمد بن علی بن خاتون طوسی عاملی را ذکر کرده و از وی تجلیل فراوان نموده است. اثر خامه مؤلف، از اول ابواب اصول تا آخر کتاب حج در باب فروع است. تنظیم این کتاب شبیه است به تنظیم کتاب «کافی» که مشتمل بر اصول اعتقادی و اصول اخلاقی و فقه و در آخر روضه می‌باشد که به عنوان خاتمه در احادیث متفرقه در الذریعة ذکر شده است. عناوین اساسی کتاب «عقد» و عناوین فرعی «سمط» می‌باشد و مشتمل بر چندین «جوهرة»: المقدمه: فی مسائل یجب التنبیه علیها قبل الشروع؛ عقد 1. الاصول؛ 2. الایمان و الکفر؛ 4. الدعاء و القرآن و العشرة؛ 5. الطهارة؛ 6. الطهارة؛ 7. الصلاة؛ 8. الزکاة؛ 9. الصوم؛ 10. الحج؛ 11. المکاسب و توابعها؛ 12. الصید و الذبائح؛ 13. القضاء و الاحکام؛ 14. العتق و قسمیه و النذر و الکفارات؛ 15. النکاح؛ 16. الحدود؛ 17. الدیات و القصاص و أحکامها؛ 18. الوصایا؛ 19. المیراث؛ الخاتمة: فی أحادیث متفرقة (الروضة). این کتاب در مستدرک الوسائل (3: 409) و روضات الجنات (ص 642) به نام «جوامع الکلم» ضبط شده است. آغاز: الحمدلله الذی فطر علی أحادیث معرفته عقول العالمین و سطر آیات بینات وحدانیته علی هویات الکاینات تبصرة و ذکری للعالمین ... [الذریعة 255/5 و 256؛ میراث حدیث شیعه 529/6؛ ریحانة الادب 140/3؛ کشف الحجب 165؛ دنا 1060/3 (15 نسخه)]