نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

آداب حج

ādāb-e haj
20 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/201
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #201
تاریخ و سده تألیف: 1080 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 1، ص 88 تا 90
زبان و قالب: فارسی
رده‌های موضوعی: فقه

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

وی در بیان علت تألیف نوشته است: «چون والد ماجد فقیر نورالله مرقده رسائل صغیره و کبیره در بیان آداب و احکام حج بیت الله الحرام تصنیف فرموده بودند و فقیر نیز رساله صغیره در این باب تألیف نموده بودم و بر رساله کبیره ایشان امرار نظر نموده الحاقات کرده بودم خواستم رساله مختصری تألیف نمایم که مقصور بر آداب و ادعیه بوده باشد و احکام را بر رسائل دیگر حواله نمایم که موجب تسهیل امر بر مؤمنان و شیعیان گردد». او دارای رساله‌ای با عنوان «مناسک حج» به فارسی است که به مناسک صغیر هم خوانده شده که جز این رساله است و خود نیز اشاره کرده است. گرچه در فهارس این دو رساله با هم خلط شده و بعضاً آن را «مناسک حج کبیر» نام گذاشته‌اند. محتمل است این رساله الحاقی به همان رساله صغیره باشد که به آداب و ادعیه پرداخته است.
آغاز اثر
« الحمدلله الذی جعل من فضائل الانعام علی الانام ان فرض علیهم حج بیته الحرام ليشهدوا منافع لهم ... اما بعد چنین گوید ذره حقیر ... که چون والد واجد فقیر نور الله مرقده رسایل صغیره کبیره در بیان آداب و احکام حج بيت الله الحرام تصنيف فرموده بودند. ... خواستم رساله مختصری تالیف نمایم که مقصور در آداب ادعیه بوده باشد. »
انجام اثر
« و بهترین زیارت زیارت جامعه کبیره است باید که تا ممکن باشد آنرا نیز بخواند. »
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 25/10 (28 نسخه با عنوان «مناسک حج» آمده که دو رساله است و آداب حج او فقط ادعیه مربوط به حج است که با هم خلط شده لذا برای تفکیک شماره‌های مسلسل 272729 و 272730 و 272733 و 272735 و 272739 و 272741 و 272743 و 272746 و 272748 و 272751 در ذیل «مناسک حج» همان رساله مناسک اوست و بقیه نسخه‌ها این رساله است) الذریعة 15/1 فهرستواره منزوی 266/6 (11 نسخه)

متن فنخا

● آداب حج / فقه / فارسی ādāb-e haj مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، 1037 - 1110 ق majlesī, mohammad bāqer ebn-e mohammad taqī (1627-1698) تألیف: 1080ق وی در بیان علت تألیف نوشته است: «چون والد ماجد فقیر نورالله مرقده رسائل صغیره و کبیره در بیان آداب و احکام حج بیت الله الحرام تصنیف فرموده بودند و فقیر نیز رساله صغیره در این باب تألیف نموده بودم و بر رساله کبیره ایشان امرار نظر نموده الحاقات کرده بودم خواستم رساله مختصری تألیف نمایم که مقصور بر آداب و ادعیه بوده باشد و احکام را بر رسائل دیگر حواله نمایم که موجب تسهیل امر بر مؤمنان و شیعیان گردد». او دارای رساله‌ای با عنوان «مناسک حج» به فارسی است که به مناسک صغیر هم خوانده شده که جز این رساله است و خود نیز اشاره کرده است. گرچه در فهارس این دو رساله با هم خلط شده و بعضاً آن را «مناسک حج کبیر» نام گذاشته‌اند. محتمل است این رساله الحاقی به همان رساله صغیره باشد که به آداب و ادعیه پرداخته است. آغاز: الحمدلله الذی جعل من فضائل الانعام علی الانام ان فرض علیهم حج بیته الحرام ليشهدوا منافع لهم ... اما بعد چنین گوید ذره حقیر ... که چون والد واجد فقیر نور الله مرقده رسایل صغیره کبیره در بیان آداب و احکام حج بيت الله الحرام تصنيف فرموده بودند. ... خواستم رساله مختصری تالیف نمایم که مقصور در آداب ادعیه بوده باشد. آغاز صغیر: حمد له. اما بعد این رساله‌ای است مختصر در بیان واجبات حج و عمره ... انجام: و بهترین زیارت زیارت جامعه کبیره است باید که تا ممکن باشد آنرا نیز بخواند. [دنا 25/10 (28 نسخه با عنوان «مناسک حج» آمده که دو رساله است و آداب حج او فقط ادعیه مربوط به حج است که با هم خلط شده لذا برای تفکیک شماره‌های مسلسل 272729 و 272730 و 272733 و 272735 و 272739 و 272741 و 272743 و 272746 و 272748 و 272751 در ذیل «مناسک حج» همان رساله مناسک اوست و بقیه نسخه‌ها این رساله است)؛ الذریعة 15/1؛ فهرستواره منزوی 266/6 (11 نسخه)]

نسخه‌های خطی این اثر

20 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
رضوی
مشهد
9151 بی‌کاتب شوال 1080 نسخ 45 شناسنامه ←
2
رضوی
مشهد
3154 بی‌کاتب 1091 نسخ 49 شناسنامه ←
3
موقوفه میرزا ابوطالب قمی
قم
36 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 113 شناسنامه ←
4
گلپایگانی
قم
4448-22/168 میر خسرو مدنی بن میر حسن مدنی ساکن کشمیر 1103 نسخ 75 شناسنامه ←
5
ملی
تهران
1854/8 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 16 شناسنامه ←
6
ملک
تهران
6388 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق 62 شناسنامه ←
7
مرکز احیاء
قم
1645 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 78 شناسنامه ←
8
رضوی
مشهد
29255 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق - شناسنامه ←
9
سپهسالار
تهران
6147 عبدا پسر محمد 1205 نسخ - شناسنامه ←
10
مرعشی
قم
14620/3 محمد حسن بن علی اکبر شریف (به قرینه رساله نخست) 1223 نسخ 27 شناسنامه ←
11
مجلس
تهران
12306 بی‌کاتب شوال 1226 نسخ 61 شناسنامه ←
12
سپهسالار
تهران
1719/1 بی‌کاتب 1230 نسخ 20 شناسنامه ←
13
علامه طباطبائی
شیراز
162 بی‌کاتب 1241 نسخ 63 شناسنامه ←
14
رضوی
مشهد
2680 بی‌کاتب 1286 نسخ 40 شناسنامه ←
15
گلپایگانی
قم
7605/2-38/225 بی‌کاتب قرن 13 نستعلیق، نسخ 23 شناسنامه ←
16
رضوی
مشهد
1059/1 سید مصطفی صفائی خوانساری بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
17
نوربخش
تهران
10 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 158 شناسنامه ←
18
گلپایگانی
قم
6889/1-35/69 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 51 شناسنامه ←
19
گلپایگانی
قم
1836-10/146 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 46 شناسنامه ←
20
مرعشی
قم
187/31 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 16 شناسنامه ←