جنگ ایران و انگلیس

● جنگ ایران و انگلیس / تاریخ ایران / فارسی jang-e īrān va engelīs در سال 1273هـ /1857م به علت اختلافاتی که بین ایران و انگلیس بر سر قضیه هرات بروز کرد، نیروهای انگلیسی به جنوب ایران از سمت بوشهر لشکرکشی نمودند، این لشکرکشی‌ها که تحت فرماندهی افرادی چون ژنرال اترام (یا اترم)، ژنرال استاکتر، ژنرال هیولاک صورت گرفت که البته انگلیسی ها با مقاومت مردم و نیروهای نظامی ایران مواجه شدند، لیکن به جهت گستردگی سلاح و مهمات انگلیسی‌ها توانستند بوشهر را تصرف و به سوی برازجان حمله نمایند، لیکن با رسیدن نیروهای بیشتر از سوی دولت مرکزی، نیروهای انگلیسی از برازجان به بوشهر عقب‌نشینی کردند. در همین ایام انگلیسی‌ها به جهت ضعف و ناتوانی رژیم قاجار (ناصر الدین شاه) قرار داد شوم و ننگ آور «عهدنامه صلح پاریس» را بر ایران تحمیل کردند و طی آن با قراردادی افغانستان و هرات برای همیشه از پیکر ایران جدا شد. این اثر بخشی و گوشه‌ای از تاریخ ایران است که در آن وقایع برازجان به تفصیل بیان گردیده، در این زمینه آثار بسیاری در دسترس است که از جمله می‌توان لشکرکشی به ایران (57-1856م) نوشته گرنی داد با ترجمه حسن زنگنه؛ جنگ انگلیس و ایران در سال 1273 هجری قمری اثر کپتین هفت بار ترجمه حسین سعادت و با حواشی و اضافات عباس اقبال، جنگ ایران و انگلیس ( 1272-1273ق) اثر لیوتنان بالارد با ترجمه کاوه بیات و ... اشاره کرد، لیکن این اثر جدا از آنهاست، هر چند در بسیاری از مطالب موضوعاً همخوانی دارد. این اثر مشتمل بر یک نقشه دستی دقیقی از منطقه دشتستان و برازجان تا بوشهر و نگارنده این اثر یک فرد ایرانی باشد نه انگلیسی، البته نیاز به تحقیق و بررسی بیشتر دارد. چاپ: میراث اسلامی ایران، دفتر دوم، به کوشش سید علی میر شریفی، ص 170 - 179