الاجماع

● الاجماع / اصول فقه / عربی al-ijmā‘ علم الهدی، محمد بن محسن، 1039 - 1115 قمری ‘alam-ol-hodā, mohammad-e-bn-e mohsen (1630 - 1704) تاریخ تألیف: ذیحجه 1075ق؛ محل تألیف: قمصر کاشان رساله مختصری است در حجیت اجماع به نظر علمای امامیه در چند «فصل». او بعد از مقدمه‌ای کوتاه، معنای لغوی و اصطلاحی اجماع را ذکر کرده و سپس اجماع را از دیدگاه شیعه «اتفاق جمیع مسلمین» یا اتفاق گروهی خاص از آنها که وثوق و اطمینان به گفته آنها پیدا شود می‌داند و دیدگاه مقابل را که صرف اتفاق و اجماع جمعی از مسلمانان را بر مساله‌ای از مسائل شرع کافی و حجت می‌دانند سخت مورد حمله قرار داده و آن را ساخته اصحاب سقیفه بنی‌ساعده دانسته است. سپس طی چند فصل نظر خود را در مورد اجماع و اثبات آن مطرح کرده و با نقل قول از بزرگان قدماء و متأخرین آن را مستند می‌کند. در این رساله از «المعتبر» محقق حلی، «معالم الدین» فرزند شهید ثانی، «العدة» شیخ طوسی نقل قول دارد. آغاز: الحمدلله الذی جعل افئدتنا تهوی الی اتباع اهل بیت نبیه المطاع حین انشعبت ... اما بعد فیقول الفقیر الی الله فی الآخرة و الاولی محمد المدعو بعلم الهدی ... هذه رسالة متکفلة لتحقیق مسئلة الاجماع على وجه لایبقی له مجال للتشاجر انجام: و اقول و علی هذا لم یبق لنا من الاجماع المنقول ما یصح ان یعول علیه لا فی الفروع و لا فی الاصول. لانا لانسمع الاجماع الا من الشيخ من تأخر فتنبه لذالک و لاتکن من الغافلین ولیکن هذا آخر ما رمنا اثباته فی هذه الرساله و کتب مؤلفها الفقیر ... خمس و سبعین و الف بقریة قمصر من قرى محروسة قاسان المعروفه بدار المؤمنين. چاپ: با تصحیح منصور ابراهیمی، در گنجینه بهارستان، بخش فقه و اصول، دفتر اول، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1381ش. [دنا 235/1]