جمال القراء و کمال الاقراء

● جمال القراء و کمال الاقراء / علوم قرآن / عربی jamāl-ul qurrā' wa kamāl-ul iqrā' سخاوی، علی بن محمد، 558 - 643 قمری saxāvī, ‘alī ebn-e mohammad (1164 - 1246) کتاب حاضر که در «اشارة التعیین» به نام تاج القراء و در «شذرات الذهب» به نام جمال القراء آمده است، از کتاب‌های مهم در علوم قرآنی است که مورد توجه بزرگان این علم چون جلال الدین سیوطی قرار گرفته است. حاجی خلیفه در کشف الظنون چنین آورده است: «و هو کتاب لطیف، جامع فی فنه، جمع انواعاً من الکتب المشتملة علی ما یتعلق بالقراءات و التجوید و الناسخ و المنسوخ و الوقف و الابتداء و غیر ذلک». جمال القراء خود از مجموعه ده کتاب در علوم قرآنی شکل گرفته و هر کدام از آنها بدین ترتیب است: 1. نثر الدرر فی ذکر الآیات و السور، مباحثی که در آن مطرح شده عبارتند از: 1) اول ما نزل من القرآن، 2) المکی و المدنی من السور، 3) اسماء السور، 4) معنی الآیة و السورة؛ 2. الافصاح الموجز فی ایضاح المعجز، شامل موضوع اعجاز قرآن است؛ 3. منازل الاجلال و العظیم فی فضائل القرآن العظیم، کتاب مفصلی است که شامل مباحثی از فضائل قرآن، سوره ها و برخی آیات و احادیث ترتیل قرآن و جمع آن و ...؛ 4. تجزئة القرآن، در خصوص تقسیم قرآن به جزء و حزب؛ 5. اقوی العدد فی معرفة العدد، در خصوص اختلاف در تعداد آیات قرآن؛ 6. ذکر الشواذ، در خصوص قرائات شاذ؛ 7. الطود الراسخ فی المنسوخ و الناسخ، مفصل‌ترین کتابی است در خصوص نظریات علما در نسخ و اختلاف آنها در آیات منسوخه؛ 8. مراتب الأصول و غرائب الفصول، شامل مباحث: حالات قراء و برخی مباحث قرائات؛ 9. منهاج التوفیق معرفة التجوید و التحقیق، در خصوص تجوید القرآن؛ 10. الاهتداء فی معرفة الوقف و الابتداء. آغاز: الحمد لله الذی استنارت صدور الصحف باسمه واشرقت سطور الکتب بوصفه فیها و اسمه ... نثر الدرر الآیات والسور، ذکر اول ما نزل من القرآن ... انجام: و عن ابن عباس رضی الله عنهما افضل العبادة الدعا ... و لا تطردنا عن قرع بابک انک انت الحلیم الکریم و الرؤف الرحیم، و الحمد لله رب العالمین چاپ: با تحقیق دکتر علی حسین البواب، قاهره، 1408ق بر اساس چهار نسخه خطی [کشف الظنون: 593/1]