الاجتهادية

● الاجتهادية / اصول فقه / عربی al-ijtihādīyya رساله‌ای در مسائل اجتهاد و تقليد است. مؤلف از «ذکری» و «معالم» و «عده» طوسی و صاحب الكشف، «كشف اللثام» و «شيخنا المحقق طاب ثراه» كه محقق اردبیلی است و از صاحب مدارک سید محمد جبعی (م1009) و شیخ حر عاملی (1033- 1104) و شیخ یوسف بحرینی (1107-1186) نقل می‌کند. او نظر طوسی را در باطل بودن قياس و اجتهادی كه مخصوص سنیان است را ياد می‌کند و حجت بودن ظن را از راه بسته بودن راه علم ثابت می‌کند. وی درباره تجزیه در اجتهاد از برخی كتب والدش نقل می‌کند که او تجزی را پذیرا بوده است. بنابراين مؤلف فرزند یکی از دانشمندان صاحب نظر در اجتهاد مطلق و متجزی است و خود از شاگردان میرزا ابوالقاسم صاحب قوانین است که بعد از مرگ وی به سال 1231 از او نقل می‌کند. مؤلف تکلیف معسور (مشکل) را بر خلاف قاعده وجوب لطف بر خدا می‌شمرد و آن را به کتاب «مواسعه و مضایقه» تألیف خود حوالت می‌دهد که چندین رساله در آن موضوع در الذریعه (7: 211، 20: 393-395، 21: 134، 33: 222) یاد شده است. آغاز: بسمله. حمدله ... و آله الطاهرين فقد ذهب جماعة من فقهائنا الى انه يجب على كل مكلف الاجتهاد و الاستدلال عيناً، و نسبه الشهيد في «الذكرى» الى بعضى قدماء الامامية و قدماء حلب حيث قال: و وجوبه كفاية لقوله تعالى ... قال الشيخ في العدة و اما القياس و الاجتهاد.