جذوات

● جذوات = جذوات و مواقیت / فلسفه / فارسی jazavāt میرداماد، محمد باقر بن محمد، - 1041 ؟ قمری mīrdāmād, mohammad bāqer ebn-e mohammad (- 1632) اهدا به: شاه عباس اول (995-1037ق) واژه «جذوة» به معنی پاره آتش و جمع آن «جذی» و «جذاء» است و جمع آن به الف و تاء غلط مشهور است (اقرب الموارد). گویا مشاهیر علمای هند با این شبهه مواجه شده بودند که چرا هنگام تجلی حضرت حق، کوه طور بسوخت اما پیکر حضرت موسی (ع) نسوخت. شاه عباس نامه‌ای به خامه مظفر علی (یا علیا) دانشمند همزمان داماد به او می‌نویسد حاکی از این که مسئله مزبور را دانشمندان دیار هند پاسخ گفته‌اند اما پاسخ آنان مورد پسند افاضل عصر ما واقع نشده، شاه عباس در این نامه از میر خواسته است تا به این مسئله پاسخ گوید. اگرچه جذوات پاسخنامه‌ای مفصل به چرایی اختصاص تجلی حق بر حضرت موسی است، در عین حال تفسیری حکمی بر آیه 143 سوره اعراف و نیز اثری مفصل و مبسوط در علم حروف، اعداد و اوفاق نیز به شمار می‌آید، زیرا در نیمه پایانی کتاب، وی از رابطه حروف و اعداد با عوالم هستی و اسرار و لطایف حروف بر حل شبهه یادشده بسیار بهره برده است. جذوات شامل دیباچه‌ای درباره علت و انگیزه تألیف کتاب و 12 «جذوه» که در واقع به عنوان مقدمه و مبادی بحث به شمار می‌آیند و 35 «میقات» (در بعضی نسخه ها 28 «میقات» به تعداد حروف الفبا) که مقصد اصلی کتاب را تشکیل می‌دهند می‌باشد. هر جذوه دارای چند لحاقه و فلذه و لامعه و تکمله است. وی در جذوه 11 از حساب و اسرار اعداد و در جذوه 12 از اسرار عدد و حروف سخن گفته است. داماد در این کتاب از اثبات حدوث دهری سخن آورد و گوید ارسطو نیز در رسائل (حروف) خود در مافوق طبیعت صاحب این مشرب است. وی جذوات را پس از الافق المبین و ایقاظات و قبسات نوشته و در آن از تفسیر آیه الکرسی از خفری، انموذج العلوم و بعضی از افاضل مقلدین و از قبس الانوار یاد کرده است. آغاز: بسمله، عینان عینان لم یکتبهما قلم ×× فی کل عین من العینین عینان / نونان نونان لم یکنفهما رقم ×× فی کل نون من النونین نونان. مقادس قبسات انوار تسبیح و تحمید وقف حرم کبریای ناظم کارخانه ابداع و تکوین انجام: وهم در جمع سلامت اسم مذکر و در اسماء ضمایر غیبت و خطاب والسلام على من اتبع الهدى و رحمة الله و بركاته چاپ: مشارفارسی، ج 2، ص1529، بمبئی، سنگی، بی ناشر، 1302ق.، رقعی، 200ص، به صورت مغلوط؛ به تصحیح علی اوجبی، تهران، مرکز نشر میراث مکتوب، 1380 [الذریعه 92: 5؛ نسخه‌های منزوی 776: 2؛ فهرستواره منزوی 127/6] شرح و حواشی: 1- شرح بیت کتاب جذوات = شرح «عینان عینان لم یکتبهما قلم»؛ علوی عاملی، احمد بن زین العابدین (-1054)