الجدری و الحصبة

● الجدری و الحصبة / طب / عربی al-judarī wa-l ḥaṣba رازی، محمد بن زکریا، 251 - 313 قمری rāzī, mohammad ebn-e zakaryīā (866 - 926) رساله مشهوری است از رازی، در آغاز این رساله می‌گوید «شبی در محفل یکی از فضلا عبدالله بن حریس از بیماری جدری سخن رفت و من آنچه در این باب به خاطر داشتم در آن محفل بیان کردم و او از خواست تا گفتاری جامع در باب این بیماری بنویسم که تاکنون از هیچ یک از پزشکان متقدم و متأخر سخن کامل در این باب نیافته است»؛ در چهار «فصل» و فصل آخر مشتمل بر ده «مقاله» به تفصیل ذیل: 1. سبب الجدری ولم صار لايکاد تفلت منه الا الواحد و الواحد من الناس؛ 2. ذکر الابدان المستعدة للجدری و ذکر الاوقات التی تعاریفه الجدری کثیرا؛ 3. العلامات الدالة على ثوران الجدری و الحصبه؛ 4. ذکر اعراض تدابیر الجدری جملا، در ده «مقاله»: -فی الاحتراس من الجدری قبل ان يظهر علاماتها و منعه ان یکثر ظهورها، -فیما يسرع ابراز الجدری و اظهاره الى خارج و عون الطبيعة على ذلک، -فی العناية بالعين و الحلق و المفاصل و الاذن و ما يحتاج ان یعتنی به عند ظهور علامات الجدری، -فیما یعمل بنضج ما ينضج من الجدری، -فى تخفیف النضج من الجدری، -فی ما يقلع قشور الجدری و الخشکريشات، -فیما يقلع آثار الجدری من العين و سائر الجسد، -فی تدبیر غذاء المجدور، -فی تدبیر الطبيعة المجدور، -فی السلیم و المهلك من الجدری. (غلامعلی عرفانیان) آغاز: بسمله. الحمدلله حمداً دايماً ... قال محمد الزكريا الرازی ذات ليلة فى مجلس رجل حبر فاضل ... انجام: بل اما ان يوضع فى الماء الحار اذار ایت حال العليل قد خشت ... و انا قاطعون كل منا و الواهب العقل الحمدلله كما هو اهله چاپ: لندن، 16و276ص، 1766م؛ بیروت بدون تاریخ