جام ناصری

● جام ناصری / اخلاق / فارسی jām-e nāserī موسوی حسینی، محمد، ق13 قمری mūsavī hoseynī, mohammad (- 19c) اهدا به: ناصر الدین شاه (1264-1313ق) مؤلف به پیروی از «جام جم» اوحدی مراغه‌ای منظومه زیر را سروده است. او مانند پدرانش در دیوان محاسبات دفتری و معاملات دولتی مشغول خدمت بوده و بعد از آن بیست سال عمرش را در انزوا گذرانده و شروع به نظم این مثنوی نموده است. شاعر دیباچه نثری در آغاز ذکر نموده که نام آن در نسخه حاضر «اصلاح المملکة فی دفع المهلكة» ذکر شده است. در این مقدمه مؤلف توصیه هایی را برای اصلاح امور کشور به شاه با عناوین «إشعار» می‌نماید از قبیل: اشعار: حفظ حال وزرا و هشیاری نسبت به کلام سخن چینان در مورد وزرا؛ اشعار: در اصلاح و اتحاد اعیان مملکت؛ اشعار: لزوم اهتمام به علوم و کتاب‌های تألیف شده در هر علم و حفظ آن ها از دسترس بیگانگان (در این بخش از قائم مقام فراهانی و میرزا آقاسی و خدمت آن ها تجلیل شده است)؛ اشعار: در مورد چاپ کتاب و وارد کردن چاپ خانه در زمان میرزا آقاسی از روسیه و لزوم اهتمام به آن (در این بخش تاریخچه چاپ در ایران به طور کوتاه ذکر شده و کتاب‌هایی که در اوایل ورود چاپ‌خانه به طبع رسیده‌اند ذکر شده که اهمیت دارد. همچنین در آن از پیشرفت اروپا و عقب ماندگی مسلمانان اظهار ناراحتی شده است)؛ اشعار: تمجید از فعالیت‌های میرزا تقی خان و توصیه به شاه در ادامه دادن اصلاحات. بعد از آن شروع به مثنوی می‌کند و مقدمه آن را در این موضوعات می‌سراید: حمد و توحید حضرت سبحانی، نعت و تحیت حضرت مقدس نبوی، مدح و اختصاص خلافت بر حضرت ولی مطلق امیرالمؤمنین، اثبات امامت خاصه، در تشخیص حجیت ولی کامل، در تحقیق و کشف این که اغلب از اولیاء الله را در به دو حال جذبه عشق ربوده است، در تحقیق حدیث الشریعة اقوالنا و الطريقة افعالنا و الحقيقة احوالنا، در توصیف عقل در این که هر سلطنت را که از سر عقل کل در امور مملکت نباشد مختل شود، در اشعار به این که با هر کسی به قدر درک و فهم او باید سخن گفت. بعد از آن حکایت‌هایی متضمن مضامین اخلاقی می‌آورد و در ضمن آن توصیه‌هایی در امور کشورداری به شاه می‌نماید. عنوان توصیه‌های وی «إشعار- إشعار» است.