جامع المبادی و الغايات فی علم الميقات

● جامع المبادی و الغايات فی علم الميقات / هیئت / عربی jāmi‘-ul mabādī wa-l gāyāt fī ‘ilm-il mīqāt مراکشی، حسن بن علی، - 660 قمری marākešī, ḥasan ebn-e ‘alī (- 1262) تاریخ تألیف: 621ق مرتب است بر چهار «فن»: 1. الحسابيات، در هشتاد و هفت فصل؛ 2. الوضعيات، در هفت قسم: 1) المقدمات، 2) وضع الالات، 3) وضع مدارات اطراف ظلال المقاييس و حدود ساعاتها، 4) وضع الالات الجيبية، 5) وضع الالات الكرية، 6) وضع الالات الحادثة من تسطيح الكرة، 7) وضع الات التقويم؛ 3. كيفية التوصل لكل واحدة من الالات التى ذكرت في الكتاب، در پانزده باب و هر باب شامل چند فصل؛ 4. شامل چهار باب: 1) فى جملة المسائل التى لايستعمل الحساب فيها، در بیست و دو مسئله، 2) فى جملة المسائل التى تخرج بالحساب المفتوح، در چهل مسئله، 3) فى مسائل هندسية، در هجده مسئله، 4) من جملة من المسائل على طريق الجبر و المقابلة، در بیست و دو مسئله. این کتاب را اخترشناس فرانسوی «ژی ژی سدیو» به فرانسه ترجمه کرده و عنوان آن را «رساله‌ای در باب آلات اخترشناسی» تألیف ابو الحسن علی مراکشی قرار داده است. فرزند مترجم یاد شده به نام ال. آ. سدیو نیز این اثر ترجمه شده پدر خود را در سال‌های 1814 تا 1835م در دو جلد و ضمیمه آن را به سال 1844م در پاریس به چاپ رسانده است. همچنین اخترشناس فرانسوی دیگری به نام «کرا دو و» فصل منتشرنشده‌ای از این کتاب را با عنوان اسطرلاب خطی به چاپ رسانده است. همچنین اخترشناسی فرانسوی دیگری با نام ژی. رنو در مقاله‌ای با عنوان «نظری اجمالی بر جغرافیای علمی اعراب»، درباره ابوعلی حسن مراکشی بحث کرده است. آغاز: بسمله وبه نستعين: قال الشيخ الامام العالم العامل ... المحقق وحيد عصره ... الحسن بن على عمر المراكشى عفاالله عنه اما بعد حمدالله ... فانى رايت كثيراً من الناس يخوضون فى وضع الالات الفلكية انجام: تم الفن الرابع من كتاب جامع المبادى و الغايات و بتمامه تم الكتاب و الحمدلله وحده ... رب العالمين. [بروكلمان 473/1 و ذیل 866/1؛ معجم المطبوعات 1725؛ معجم المؤلفين 257/3؛ ريحانة الادب: 281/5؛ کشف الظنون: 572/1] شرح و حواشی: 1- جامع المبادی و الغایات (مختصر)