جامع اللغات

● جامع اللغات / لغت / عربی - فارسی jāmi‘-ul luġāt حسینی، علیرضا بن علی اصغر، ق13 قمری ḥoseynī, ‘alī-rezā ebn-e ‘alī aṣqar (- 19c) تاریخ تألیف: 24 ربیع الثانی 1234ق فرهنگ لغات است به ترتیب حروف آخر کلمات برای لغات و واژه‌های عربی بدون آوردن شواهد برای آنها. نویسنده می‌گوید از آنجا که نظام عالم و تعیش بنی‌آدم بر تعلیم و تعلم است و آن با الفاظ امکان دارد و بدون لفظ و لغت ممکن نیست لذا دانستن لغت از واجبات است، خاصه لغات عربی که موقوف علیه استنباط احکام الهی یعنی قرآن است پس بر آن شدم که کتابی در لغت فراهم آورم و لغات عربی را به فارسی برگردانم که جامع لغات عربی باشد برای این کار به تعدادی از کتب لغت چون قاموس و صراح و الفاظ ادویه و تاج المصادر و کنز (= کنز اللغة) و اسامی (= السامی فی الاسامی) و کتب دیگر رجوع کردم و این کتاب را در یک مقدمه و چند باب و یک خاتمه پرداختم بدین شرح مقدمه: اول در مصدر و غیر مصدر؛ دوم: مصدر هر مشتقی لازم نیست که بر حروف اصلیه خود باشد؛ سوم: یک لفظ ممکن است لازم و متعدی باشد و قواعد دیگر که در مقدمه مفصل آمده و ابواب هم برحسب حروف تهیجی تقسیم شده‌اند و از باب الف مع الالف لغات برحسب حروف آخر و اول خود می‌آیند تا باب یاء. آغاز: سپاس بی حد و ستایش محکم اساس سخن آفرینی را سزد ... اما بعد بر رأی معنی آرای اصحاب دانش و بینش و بر ضمیر منیر سرمایه داران گنجینه آفرینش ... باب الالف مع الالف (ءاء) بر وزن قال درختی«ابا» بکسر سرباز زدن و بفتح بول بوئیدن انجام: (ابوان) پدر و مادر (سعدان) زهره و مشتری.تنبیه: بر ضمایر صافیه ناقدان ذوی البصيرة و عارفان ... بر تقصیر مؤلف سراپا تقصیر حمل ننمايد و السلام على من ابتع الهدى [دنا 584/3]