الجامع لأحكام القرآن و المبین لما تضمن من السنة و آی القرآن

● الجامع لأحكام القرآن و المبین لما تضمن من السنة و آی القرآن = تفسير القرطبي / تفسیر / عربی al-jāmi‘ li-aḥkām-il qur’ān wa-l mubīn limā taḍamman-a min-as sunna wa āy-il qur’ān = tafsīr-ul qurṭubī قرطبی، محمد بن احمد، - 671 قمری qorṭobī ،mohammad-e-bn-e ahmad (- 1273) یکی از تفاسیر مشهور اهل سنت است. ویژگی مهم این تفسیر فقهی بودن آن است که به‌طور گسترده وارد مباحث فقهی می‌شود، آن‌چنان که تفسیر آیات را از یاد می‌برد لیکن از پژوهش‌های تاریخی و تحلیل‌های ادبی خالی نیست، از سویی مؤلف به نگرش عقلانی و تحلیل‌های آن می‌پردازد، تا حدی که جزء تفسیر به رأی شناخته شده است. افکار اشعری‌گری خود را در ضمن تفسیر، کاملاً آشکار ساخته، بررسی‌های کلامی فراوان دارد، از روایات، حتی اسرائیلیات سود جسته است. مصادر اصلی قرطبی در تدوین این اثر، تفسیرهای: جامع البیان فی تفسیر القرآن از ابوجعفر محمد بن جریر طبری (- 310) و أحکام القرآن قاضی ابوبکر محمد بن عبدالله اندلسی اشبیلی مالکی مشهور به «ابن العربی» (- 543) می‌باشد. مؤلف در آغاز، مقدمه مفصلی در باب تفسیر و انگیزه نگارش و چگونگی نگرش خود به تفسیر، اعجاز قرآن، عدم تحریف آن، سخن به میان آورده است. در آغاز از نام سوره‌ها و فضیلت قرائت آیات قرآن سخن می‌گوید و آنگاه آیه یا آیاتی را آورده و نخست به معنا کردن مفردات کلمات، ذکر اقوال در این باب و آنگاه به برداشت‌های فقهی روی می‌آورد و دیدگاه فقیهان مذاهب را مورد بررسی قرار می‌دهد. قرطبی با تعصبی ویژه به عقائد مذهبی می‌پردازد. (مرعشی) چاپ: نخستین بار در دو جلد در هند؛ قاهرة، دار الکتب المصریة، با تحقیق ابواسحاق ابراهیم طفیش، 1958م و دار الغد العربی، مطبعة المدينة المنورة، چاپ 3، ج1-10، 1409 و 1410ق. [سیر أعلام النبلاء 197/20-204؛ کشف الظنون 534/1؛ دنا 582/3؛ الفهرس الشامل للتراث العربی الاسلامی، علوم قرآن 267/1] شرح و حواشی: 1- تفسیر القرطبی (مختصر)؛ ابن ملقن، عمر بن علی (723-804)