الجامع الكبير في الفروع

● الجامع الكبير في الفروع / فقه / عربی al-jāmi‘-ul kabīr fī-l furū‘ شیبانی، محمد بن حسن، 131 - 189 قمری šeybānī, mohammad ebn-e hasan (750 - 806) مؤلف از منتشرکنندگان علم و فقه ابوحنیفه است و کتب متعددی در فقه حنفی نگاشته که از جمله آن المبسوط، الجامع الكبير، الجامع الصغير، الزيادات، السير الكبير و الصغير است. نسخه حاضر که یکی از کتاب‌های فقهی شیبانی است، در خصوصیاتش تطبیق بیشتری با «الجامع الکبیر» ایشان دارد. در مطابقت با نسخه چاپی الجامع الكبير [چاپ حیدرآباد هند، سال 1356] دو تفاوت زیر مشهود بود: 1- تفاوت کمی در ترتیب ابواب و فصول، 2- تفاوت در تفصیل مباحث هر باب که مباحث ابواب نسخه حاضر خلاصه‌تر از مباحث کتاب چاپی مذکور است. بنابراین دو احتمال قابل تصور است: اول آنکه - کتاب حاضر منتخبی از فتاوای شیبانی در کتاب «الجامع الکبیر» ایشان باشد. دوم آنکه - با توجه به حواشی نسبتاً مفصلی که در نسخه حاضر موجود است، می‌توان احتمال داد نسخه چاپی مذکور، متن اصلی «الجامع الکبیر» همراه با برخی از فتاوای شیبانی در دیگر کتاب‌هایش (و در واقع به صورت متن و حاشیه مزجی) باشد که به نام متن اصلی به چاپ رسیده است. در مجموع با توجه به در دسترس نبودن نسخه‌های چاپی یا خطی دیگری از همین کتاب، اظهار نظر قطعی پیرامون یکی از دو احتمال ذکر شده میسر نگردید. (حبیب الله عظیمی) چاپ: حیدرآباد، مطبعة الاستقامة، 379ص، 1356ق. [کشف الظنون 567/1؛ اعلام زرکلی 309/6] شرح و حواشی: 1- نكت الجامع الكبير لمحمد بن حسن الشیبانی؛ کرمانی، عبدالرحمن بن محمد (457-543) 2- شرح الجامع الكبير في الفروع؛ مرغینانی، علی بن ابی بکر (530-593) 3- نظم الجامع الكبير لمحمد بن الحسن الشیبانی؛ محمودی، احمد بن ابی المؤيد (-6) 4- تحریر الجامع الكبير؛ حصیری، محمود بن احمد (546-636) 5- الجامع الکبیر (مختصر)؛ خلاطی، محمد بن عباد (-652) 6- شرح تلخیص الجامع الکبیر؛ فناری، محمد بن حمزه (751-834)