التيسير في القراآت السبع

● التيسير في القراآت السبع = التيسير لحفظ مذاهب القراء السبعة في القراآت / قرائت / عربی at-taysīr fī-l qirā’āt-is sab‘ = at-taysīr li-ḥifẓ-i maḏāhib-il qurrā’-is sab‘a fī-l qirā’āt دانی، عثمان بن سعید، 371 - 444 ؟ قمری dānī, ‘osmān ebn-e sa‘īd (982 - 1053) از مؤلف در خواست تألیف کتاب مختصری در مذاهب قراء سبعه شده تا حفظ آن آسان و متضمن روایات و طرق مشهور و منتشر نشده نزد تلاوت‌کنندگان باشد. در اجابت به آن کتاب حاضر به رشته تألیف درآمده و در آن انواع قراآت قاریان سبعه و اختلافات آنها مورد بحث گرفته و از هر یک از قاریان دو روایت ذکر شده است. در ابتدای کتاب ابوابی است در ذکر قراء سبعه و نام اشخاصی که از آنها قرائات روایت شده است و کیفیت تلفظ به استعاذه و بسمله و بیان قواعد دیگر و پس از آن از ابتدای قرآن اختلاف قاریان بیان می‌شود. (حبیب الله عظیمی) در دیباچه کتاب را چنین توصیف نموده است: «فانکم سألتمونی احسن الله ارشادکم ان اصنف لکم کتابا مختصرا فی مذهب القراء السبعة بالامصار رحمهم الله ليقرب عليكم تناوله و يسهل عليكم حفظه و يخف عليكم در سه و يتضمن من الروايات و الطرق ما اشتهر و انتشر عندالتالين و صح و ثبت عندالمتصدرين من الائمة المتقدمين». تا آنجا که گفته است: «و اعتمدت فی ذلك على الايجاز و الاختصار و ترك التطويل و التكرار و قربت الالفاظ و هذبت التراجم و نبهت على الشيئ بما يؤدى عل حقيقة من غير استغراق لکی يوصل الى ذلك فی يسرو تحفظ فی قرب و ذكرت عن كل واحد من القرآء روايتين فذكرت عن نافع رواية قالون و ورش». تا آنجا که آورده است: «فاذا اختلفت عنهم ذكرت الراوی باسمه و اضربت عن اسم الامام و اذا اتفقت اذكرت الامام باسمه و اذا اتفق نافع و ابن كثير قلت قرأ الحرميان و اذا اتفق عاصم و حمزه و کسائی قلت قرآ الکوفیون.» آغاز: الحمدلله المتفرد بالدوام المتطول بالانعام خالق الخلق بقدرته ... انجام: و اسقطت الف الوصل التى فی اول اسم الله عزوجل فی جميع ذلك استغناء عنها، فاعلم ذلك موفقا لطريق الحق و منهاج الصواب و بالله التوفيق. چاپ: در اسلام آباد هند و استانبول، مطبعة الدولة، 240ص، 1930م؛ بغداد، مکتبة المثنی، 1965م [معجم المطبوعات 861؛ ريحانة الأدب 71/8؛ کشف الظنون: 1497/2؛ هدية العارفين 653/5؛ ذخائر التراث العربی الاسلامی 508/1؛ فهرست خزانه تيموريه ج 1-22؛ فهرست مخطوطات دارالکتب الظاهريه (علوم قرآن) ص 86؛ بروکلمان، ذیل 719/1؛ کشاف الفهارس 281؛ زرکلی 206/4؛ الاوقاف العامة بغداد 24/1؛ الاوقاف العامة موصل 226/2 و 314/2 و 15/4؛ دنا 691/3 (67 نسخه)] شرح و حواشی: 1- قرة العين فی الفتح و الامالة بين اللفظين؛ ابن قاصح، علی بن عثمان (801-716) 2- تحبير التيسير؛ ابن جزری، محمد بن محمد (751-833) 3- تعليقات التيسير