تهذیب اخلاق

● تهذیب اخلاق / اخلاق / فارسی tahzīb-e axlāq وابسته به: طهارة الاعراق فی تحصیل الاخلاق = تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق = طهارة النفس؛ ابن مسکویه، احمد بن محمد (421-320) گویا ترجمه فارسی «طهارة الاعراق» ابن مسکویه رازی است و از مترجمی نامعلوم، در «مقدمه» و سه «بحث»: 1. بیان شرف این علم؛ 2. بیان آنکه کمال انسانی در چیست؛ 3. بیان معنی خیر و سعادت؛ سپس سه «باب»: 1. تهذیب اخلاق مشتمل بر هفت «فصل»: 1) بیان انواع فضایل، 2) بیان اصناف کمالات تحت فضایل، 3) بیان انواع رذایل ضد فضائل، 4) بیان شرف عدالت بر دیگر فضایل، 5) کیفیت اکتساب فضایل، 6) بیان حفظ صحت نفس، 7) بیان معالجات امراض نفس؛ 2. حکمت منزل مشتمل بر پنج «فصل»: 1) بیان احتیاج مردم به منزل، 2) بیان تدبیر اقوات و اموال، 3) بیان تدبیر اهل فضل، 4) بیان تدبیر اولاد، 5) بیان تدبیر خدم و عبید؛ 3. معرفت مدن و شرح اقسام آن مشتمل بر چهار «فصل»: 1) بیان احتیاج مردم به تمدن و شرح آن، 2) بیان فضیلت محبت و انواع آن، 3) بیان اقسام اجتماعات، 4) کیفیت معاشرت با اصناف خلق؛ خاتمه در بیان مواعظ و نصایح حکمای بزرگ. آغاز: اخلاق مهذبه اهل کمال که لایق اتباع و انتخاب تواند بود حمد حضرت مبدع قدیم است ... اما بعد چون علم تهذیب اخلاق شریف ترین علوم است. پس حسن اتفاق مقتضی آن شد که در آن علم مختصری مفید جمع کرده شود ... انجام: پیوسته بر ملازمت سیرت عدل و التزام طریق حق مواظب کن تا نیکبخت دو جهانی باشی و الله الموفق للساكن و الماشی و السلام. [مشترک پاکستان 228/4؛ فهرستواره 409/6]