توضیح الاشکال

● توضیح الاشکال = شرح تحریر اقلیدس / ریاضیات / فارسی towzīh-ol aškāl = š.-e tahrīr-e oqlīdes نراقی، مهدی بن ابی ذر، 1128 - 1209 قمری narāqī, mahdī ebn-e abī-zar (1716 - 1795) وابسته به: تحریر اصول اقلیدس = تحریر اصول الهندسة و الحساب = تحریر اقلیدس؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672) اقلیدس صوری کتابی در فن ریاضی نگاشته که آن را خواجه نصیرالدین طوسی تحریر نموده است و ملا مهدی نراقی برخی از اشکالات تحریر اقلیدس را به فارسی گزارش نموده است. نراقی می‌گوید که قطب شیرازی اصول اقلیدس را به فارسی کرد مگر اینکه سخنان خواجه را نیاورد و دشوارها را آسان نساخت و سبک فارسی او هم پیچیده است این است که میان دانشمندان روا نگشت و من بدین ترجمه پرداختم. نراقی آزاد ترجمه کرده و دشواری‌ها را برداشته و از خود هم چیزها افزوده است. شارح روش خود را چنین توضیح می‌دهد: «طریقه حقیر در این کتاب آن است که اقتصار بر ترجمه کردن عبارت لفظاً بلفظ نمی‌کنم بلکه اصل دعوی و برهان چه از اصل کتاب و چه از بیانات خواجه به نحوی که حق بیان باشد و اغلاقی در آن نباشد مذکور می‌نمایم، اگر چه به تقدیم و تأخیر بعضی کلمات یا زیاده نمودن بعضی از فواید و عبارات باشد و آنچه از ادله و براهین مطویه که محتاج الیه است و صاحب کتاب و خواجه متعرض آن نشده‌اند همه را ذکر می‌کنم و بعضی از فواید و براهین به جهت بعضی اعتبارات در حاشیه ذکر می‌نمایم و آنچه را خواجه فرموده است به اعتبار امتیاز او از اصل کتاب اشاره به آن می‌کنم به این نحو که: محرر گفته است». نسخه‌ها تا آخر مقاله ششم را بیشتر ندارد و ظاهراً خود نراقی ترجمه و شرح بقیه مقالات را دنبال نکرده است. آغاز: بسمله. سپاسی که مهندسان کارخانه ابداع از تقدیر او قاصر آیند و ستایشی که محاسبان دفتر خانه اختراع از تفسیر او حاسر ... خامه شکسته تراب اقدام طالبان معرفت مهدی بن ابی ذر نراقی ... بر صفحه گزارش چنین نگارش مینماید. انجام: مثل نسبت زاویه الف است بزاویه دال. و هو المطلوب. تمت المقالة السادسة ... فی یوم الثلثاء ثالث ذی القعدة سنة 1269. [الذریعة 103/11 و 142/13؛ دنا 414/3؛ فهرستواره منزوی 2634/4] شرح و حواشی: 1- حاشیة توضیح الاشکال