شناسنامه کتابشناختی اثر
تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
پیوند کوتاه:
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
پدیدآور / مؤلف:
شهید ثانی، زین الدین بن علی
تاریخ و سده تألیف:
958 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 237
تا 249
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
تمهيد القواعد
(tamhīd-ul qawā‘id)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپهای اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
مشار عربی 217
الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13
مكتبة امیر المومنین 269/1
دنا 322/3- 328 (193 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه.
آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ...
انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا.
انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب.
چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
نسخههای خطی این اثر
192 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 91 |
دانشگاه
اصفهان
|
341/1 | علی اصغر بن علی مختار جرفادقانی مشهور به گلپایگانی | جمعه 2 ربیع الثانی 1229ق | نسخ | 85 | شناسنامه ← |
| 92 |
مرتضوی
مشهد
|
بدون شماره | ابوالقاسم بن عباس موسوی لاهیجی | سلخ رمضان 1227ق | - | - | شناسنامه ← |
| 93 |
ادبیات
تهران
|
198 | محمد بن ملا فضل قاینی دشت بیاضی | 1227ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 94 |
رضوی
مشهد
|
20035 | زین العابدین بن محمد الموسوی (سید زین العابدین خوانساری فرزند میرزا محمد باقر صاحب روضات) | 1226ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 95 |
امام صادق
قم
|
22 | عبدالله بن ابی تراب بن عبدالفتاح حسنی | سهشنبه 1 محرم 1225ق | نسخ | 176 | شناسنامه ← |
| 96 |
حسینی قهستانی
قائن
|
29/1 | محمد بن علی اکبر بهلجردی قائنی خراسانی | 1225ق | نسخ | 145 | شناسنامه ← |
| 97 |
مجلس
تهران
|
8087/1 | عبدالله بن خان بابا | 1224ق | شکسته نستعلیق | 97 | شناسنامه ← |
| 98 |
مهدوی (کتابخانه)
قم
|
بدون شماره | علی محمد لنجانی | 1221ق | - | - | شناسنامه ← |
| 99 |
مدرسه غرب
همدان
|
4717/2 | محمد علی بن عبد الرحیم | چهارشنبه شوال 1218ق | - | - | شناسنامه ← |
| 100 |
فاضل
خوانسار
|
155 | زین العابدین بن کربلائی اسماعیل | 1217ق | نسخ | 97 | شناسنامه ← |
| 101 |
نمازی
خوی
|
313/2 | صادق بن باقر | ربیع الثانی 1215ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 102 |
دهگان
اراک
|
298/1 | محمد بن میر علی محمد بن فخرالدین کزازی | 11 محرم 1211ق | نستعلیق | 223 | شناسنامه ← |
| 103 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
90/9 | عبدالعلی بن عبدالکریم زنجانی | 1210ق | نستعلیق، شکسته | 85 | شناسنامه ← |
| 104 |
رضوی
مشهد
|
15174 | محمد بن محمد رفیع نوری | جمعه 8 رمضان 1210ق | نستعلیق | 138 | شناسنامه ← |
| 105 |
دانشگاه
اصفهان
|
417 | ابراهیم بن عبدالکریم موسوی وشتانی فیروز کوهی مازندرانی | صفر 1209ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 106 |
مدرسه غرب
همدان
|
4694 | شیخ خلف بن عسگر کربلایی | 1 شعبان 1208ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 107 |
مرکز احیاء
قم
|
3317 | احمد بن حسین | جمادی الثانی 1205ق | نستعلیق | 94 | شناسنامه ← |
| 108 |
رضوی
مشهد
|
15772 | آقا محمد بن محمد فصیح مراغی | رجب 1204ق | نستعلیق | 165 | شناسنامه ← |
| 109 |
رضوی
مشهد
|
25469 | فاضل بن حسنخان | 1202ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 110 |
رضوی
مشهد
|
17430 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 40 | شناسنامه ← |
| 111 |
دائرة المعارف
تهران
|
915 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 261 | شناسنامه ← |
| 112 |
رضوی
مشهد
|
15796 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 135 | شناسنامه ← |
| 113 |
رضوی
مشهد
|
17713 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 270 | شناسنامه ← |
| 114 |
مرعشی
قم
|
14657/11 | بیکاتب | حدود قرن 13 | نسخ | 4 | شناسنامه ← |
| 115 |
دانشگاه
اصفهان
|
559 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 116 |
دیانی
بیرجند
|
131 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 90 | شناسنامه ← |
| 117 |
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
|
342/1 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 117 | شناسنامه ← |
| 118 |
مرکز احیاء
قم
|
1251/1 | بیکاتب | قرن 13 | نسخ | 130 | شناسنامه ← |
| 119 |
رضوی
مشهد
|
17711 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | 134 | شناسنامه ← |
| 120 |
گوهرشاد
مشهد
|
1526 | بیکاتب | قرن 13 | نستعلیق | - | شناسنامه ← |