شناسنامه کتابشناختی اثر
تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya
پیوند کوتاه:
/w/17564
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17564
پدیدآور / مؤلف:
شهید ثانی، زین الدین بن علی
تاریخ و سده تألیف:
958 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 237
تا 249
زبان و قالب:
عربی
عناوین دیگر و همتراز:
تمهيد القواعد
(tamhīd-ul qawā‘id)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز اثر
« بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه. »
انجام اثر
« و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا. »
سوابق و چاپهای اثر
چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شروح، حواشی و منظومهها (در فنخا)
حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
مشار عربی 217
الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13
مكتبة امیر المومنین 269/1
دنا 322/3- 328 (193 نسخه)
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تمهيد القواعد الاصولية و العربية لتفريع الاحكام الشرعية = تمهيد القواعد / نحو، اصول فقه / عربی
tamhīd-ul qawā‘id-il uṣūlīya wa-l ‘arabīyya li-tafrī‘-il aḥkām-iš šar‘īyya = tamhīd-ul qawā‘id
شهید ثانی، زین الدین بن علی، 911 - 965 قمری
šahīd-e sānī, zayn-od-dīn ebn-e ‘alī (1506 - 1558)
تاریخ تألیف: عصر جمعه اول محرم 958ق
کتاب یکی از بهترین منابع استنباط احکام است و آن را از کتابهای 1) التمهيد في القواعد الاصوليه تألیف شده در 768ق و 2) الكواكب الدری در قواعد عربی تألیف اسنوی شافعی (- 772ق)، گزین کرده است. دارای یکصد قاعده در اصول فقه با آنچه از احکام از آنها استفاده میشود و یکصد قاعده در نحو با احکام مستفاد از آنها، به طور خلاصه در این کتاب گرد آورده شده است. این کتاب دارای دو قسم میباشد و هر قسم در چند باب تنظیم شده: 1. تحقيق القواعد الاصوليه و تفريع ما يلزمها من الاحكام الفرعيه؛ 2. تقرير مطالب العربيه و ترتيب ما يناسبها من الفروع الشريفه. مؤلف برای این کتاب خود فهرست مبسوطی ساخته است تا مراجعه به آن آسان باشد و موارد کاربرد این اصول را در فقه نشان داده است و آن را «کشف الفوائد في فهرس تمهيد القواعد» نامیده و در انتهای بیشتر نسخهها موجود است. تاریخ فراغت از تألیف در جمعه اول محرم 958ق و تاریخ فراغت از فهرست کتاب سهشنبه 8 رجب 958ق میباشد.
آغاز: بسمله الحمدلله الذی وفقنا لتمهيد قواعد الاحكام الشرعية و تشیید اركانها ... اما بعد فان علم الفقه.
آغاز فهرست: بسمله الحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين ... اما بعد فلما كان كشف الفوائد من كتاب تمهيد القواعد ...
انجام: و اجرائه فی صحائف الحسنات و ان يغفر لنا ما اخطانا فيه سبيل الصواب انه غفور رحيم. فرغ من تأليفه عصر يوم الجمعة المفتتح للشهر الحرام محرم المفتتح لعام ثمان و خمسین و تسعماة مؤلفه الفقير الى عفو الله تعالى و رحمته زین الدین ابن علی بن احمد الشامى العاملي عامله الله بفضله و عفا عن سيئاته بكرمه حامدا مصليا مسلما مستغفرا.
انجام فهرست: و معنى الكاف في قوله كذلك الله ربی قنه تم فهرست کتاب.
چاپ: چاپ تحقیقی آن از طرف دفتر تبلیغات مشهد، سال 1416ق، همراه كشف الفوائد منتشر شده؛ طهران، سنگی، 1271ق.، رحلی، بدون شماره صفحه؛ [مشار عربی 217؛ الذریعة 433/4-434 و 422/4 و 153/13؛ مكتبة امیر المومنین 269/1؛ دنا 322/3- 328 (193 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- حاشية تمهيد القواعد؛ عاملی، علی بن زین الدین (-1104)
2- تخليص القواعد؛ عصار، محمد بن محمود (1264-1356)
3- تمهيد القواعد الاصولية و العربية (منتخب)
نسخههای خطی این اثر
192 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 61 |
دانشگاه
اصفهان
|
152 | سید ابراهیم بن محمد کریم موسوی وشتانی | ذیقعده 1253ق | نستعلیق | 155 | شناسنامه ← |
| 62 |
رضوی
مشهد
|
23534 | بیکاتب | 1253ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 63 |
سپهسالار
تهران
|
2220 | محمد رحیم بن محمد هادی نائینی | 1250ق | نسخ | 178 | شناسنامه ← |
| 64 |
عبدالعظیم
تهران
|
667/1 | محمد ابراهیم بن بهرام خرقانی | 1247ق | نستعلیق | 64 | شناسنامه ← |
| 65 |
مرعشی
قم
|
7320/1 | محمد بن میرزا ابوالقاسم بن ملا احمد بن ملا علی بن ملا دولتعلی بن علی انجوئی قراچه داغی | 1245ق | نستعلیق | 117 | شناسنامه ← |
| 66 |
دستغیب، بدرالدین
شیراز
|
بدون شماره | عبدالله بن حیدر حسینی | سه شنبه 28 صفر 1244ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 67 |
خاتم الانبیاء
بابل
|
295 | هادی استر آبادی | 1243ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 68 |
عمومی
ساری
|
90 | ابن محمد باقر خراسانی | ذیقعده 1242ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 69 |
رضوی
مشهد
|
20738 | محمد علی بن ابو تراب ابن عبدالفتاح ابن جعفر حسینی (احتمالاً) | 1242ق | نسخ | 155 | شناسنامه ← |
| 70 |
گلپایگانی
قم
|
2934/1-15/174 | میرزا محمد بن اسماعیل کربلایی | 17رمضان 1242ق | تحریری | 53 | شناسنامه ← |
| 71 |
گوهرشاد
مشهد
|
1441/3 | محمد حسین بن محمد علی بن محمد حسین ساروی | جمعه 16 رجب 1241ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 72 |
ملک
تهران
|
2584 | محمد حسین بن محمد بن معصوم رضوی مشهدی | ماه هفتم 1241ق | نسخ | 149 | شناسنامه ← |
| 73 |
امام جمعه
زنجان
|
بدون شماره | بیکاتب | ذیقعده 1241ق | - | - | شناسنامه ← |
| 74 |
فاضل قائینی
قم
|
بدون شماره | یوسف بن محمد باقر | 1240ق | - | - | شناسنامه ← |
| 75 |
شیخ علی حیدر
مشهد
|
729 | علی بن حسین قمی | شنبه 25 رمضان 1240ق | نسخ | 173 | شناسنامه ← |
| 76 |
مرکز مطالعات
قم
|
670/1 | بیکاتب | 1239ق | نسخ | 133 | شناسنامه ← |
| 77 |
مسجد اعظم
قم
|
451 | بیکاتب | 1237ق | نستعلیق | 93 | شناسنامه ← |
| 78 |
گلپایگانی
قم
|
9010-59/230 | ابوطالب | سهشنبه 4 شوال 1237ق | نسخ | 202 | شناسنامه ← |
| 79 |
مدرسه خان
یزد
|
116/2 | قاسم بن محمد نصرآبادی | سهشنبه 7 شعبان 1237ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 80 |
فیضیه
قم
|
1517/2 | بیکاتب | 1236ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 81 |
ملی
تهران
|
4042/2 | حاجی محمد بن عبدالکریم هروی | 1236ق | نسخ | 248 | شناسنامه ← |
| 82 |
رضوی
مشهد
|
21295 | ابراهیم بن کریم | جمعه سلخ محرم 1235ق | نستعلیق، شکسته | 93 | شناسنامه ← |
| 83 |
مخطوطات و اسناد میبد
میبد
|
22 | محمد باقر بن حاجی محمد علی ندوشنی | جمعه 18 جمادی الثانی 1235ق | نستعلیق، نسخ | 171 | شناسنامه ← |
| 84 |
مرعشی
قم
|
8603 | محمد کریم بن مهدیقلی سرابی تبریزی | یکشنبه 3 جمادی الاول 1234ق | نسخ | 131 | شناسنامه ← |
| 85 |
کتابخانه حجة الاسلام گلپایگانی
گلپایگان
|
61/1 | محمد رفیع بن محمد رضا گلپایگانی | پنجشنبه از جمادی الاول 1234ق | نسخ | 125 | شناسنامه ← |
| 86 |
موزه پارس
شیراز
|
بدون شماره | محمد لطیف بن عباس علی هاشمی | ذیحجه 1232ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 87 |
ادبیات
تهران
|
208/1 | بیکاتب | 9 رمضان 1232ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 88 |
مرعشی
قم
|
7163/2 | حسن بن ابو المعصوم گلپایگانی کوکدی | 1231ق | نسخ | 118 | شناسنامه ← |
| 89 |
مدرسه صدر بازار
اصفهان
|
327 | محمد علی | جمعه از رجب 1231ق | نستعلیق | 200 | شناسنامه ← |
| 90 |
مفتی الشیعه
قم
|
25/1 | میرزا بابا بن حسینقلی اردبیلی | 19 رمضان 1229ق | نستعلیق | 90 | شناسنامه ← |