نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب

tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb
181 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17542
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17542
پدیدآور / مؤلف: ناشناخته
تاریخ و سده تألیف: 886 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 9، ص 215 تا 225
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
ترکیب خالد (tarkīb-u xālid) ترکیب الالفیة (tarkīb-ul alfīya)
اثر مرتبط / وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز اثر
« بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم »
انجام اثر
« و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 314/3-318 (173 نسخه) کشف الظنون 154/1 و 483/1 هدية العارفين 343/5 و 344 فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1 معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1 مكتبة امير المومنین 268/1 مشار عربی ص 182

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب = ترکیب خالد = ترکیب الالفیة / نحو / عربی tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb = tarkīb-u xālid = tarkīb-ul alfīya ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672) تاریخ تألیف: دوشنبه 27 رمضان 886ق تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است. آغاز: بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم انجام: و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... چاپ: مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی [دنا 314/3-318 (173 نسخه)؛ کشف الظنون 154/1 و 483/1؛ هدية العارفين 343/5 و 344؛ فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1؛ مكتبة امير المومنین 268/1؛ مشار عربی ص 182]

نسخه‌های خطی این اثر

181 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
امام صادق
چالوس
295/1 بی‌کاتب بی‌تاریخ - 147 شناسنامه ←
2
خاکپور، اسدالله (خاندان)
تهران
14 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
3
تربیت
تبریز
214 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
4
تربیت
تبریز
13 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
5
نجومی
کرمانشاه
بدون شماره بی‌کاتب جمعه ذی القعده سنة 6 ... ؟ - - شناسنامه ←
6
نجومی
کرمانشاه
بدون شماره بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
7
فیضیه
قم
1519/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
8
سپهسالار
تهران
8071/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
9
حجتیه
قم
213 بی‌کاتب بی تاریخ - - شناسنامه ←
10
ملی
تهران
3663 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 209 شناسنامه ←
11
گلپایگانی
قم
2446-13/126 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 87 شناسنامه ←
12
ملی
تهران
6817 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 170 شناسنامه ←
13
مدرسه غرب
همدان
2490 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
14
مدرسه باقریه
مشهد
40 اکبر بن محمد بنی الرازی قوشخانه‌ای بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
15
مدرسه باقریه
مشهد
42 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
16
ملی
تهران
3660 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 104 شناسنامه ←
17
ملی
تهران
4351/2 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 6 شناسنامه ←
18
دانشگاه
تهران
8716/1 رضی الدین محمد حسینی بی‌تاریخ نسخ 134 شناسنامه ←
19
حججی
نجف آباد
41 ابراهیم بن محمد هزار جریبی بی‌تاریخ نسخ 198 شناسنامه ←
20
امام صادق
چالوس
349 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 145 شناسنامه ←
21
رضوی
مشهد
17011 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
22
رضوی
مشهد
27329 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
23
رضوی
مشهد
17008 قوشخانه ای اکبر بن محمد نبی رازی بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
24
رضوی
مشهد
17007 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
25
گلپایگانی
قم
1: 7866-53/76 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 32 شناسنامه ←
26
محمد هلال
آران کاشان
234 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 186 شناسنامه ←
27
امام صادق
چالوس
482 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 121 شناسنامه ←
28
الهیات
مشهد
522/6 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ - شناسنامه ←
29
ملی
تهران
6142 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 48 شناسنامه ←
30
فاضل
خوانسار
452 بی‌کاتب قرن 13 و اوایل قرن 14 نستعلیق، نسخ 69 شناسنامه ←