شناسنامه کتابشناختی اثر
تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب
tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb
181
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/17542
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17542
پدیدآور / مؤلف:
ناشناخته
تاریخ و سده تألیف:
886 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 215
تا 225
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
نحو
عناوین دیگر و همتراز:
ترکیب خالد
(tarkīb-u xālid)
ترکیب الالفیة
(tarkīb-ul alfīya)
اثر مرتبط / وابسته به:
الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری
azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500)
تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته میشده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز مینامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته بهخوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز اثر
« بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم »
انجام اثر
« و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... »
سوابق و چاپهای اثر
مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بیناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 314/3-318 (173 نسخه)
کشف الظنون 154/1 و 483/1
هدية العارفين 343/5 و 344
فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1
معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1
مكتبة امير المومنین 268/1
مشار عربی ص 182
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب = ترکیب خالد = ترکیب الالفیة / نحو / عربی
tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb = tarkīb-u xālid = tarkīb-ul alfīya
ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری
azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500)
وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)
تاریخ تألیف: دوشنبه 27 رمضان 886ق
تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته میشده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز مینامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته بهخوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز: بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم
انجام: و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ...
چاپ: مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بیناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
[دنا 314/3-318 (173 نسخه)؛ کشف الظنون 154/1 و 483/1؛ هدية العارفين 343/5 و 344؛ فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1؛ مكتبة امير المومنین 268/1؛ مشار عربی ص 182]
نسخههای خطی این اثر
181 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 121 |
امام صادق
اردکان یزد
|
228 | محمد بن علی بن حسن بن علی بن عبدالله نعمه | 1236ق | نستعلیق، نسخ | 173 | شناسنامه ← |
| 122 |
مدرسه غرب
همدان
|
4723 | حسن علی کرازی | 1237ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 123 |
عمومی
ساری
|
121 | اسحاق الحسینی ابن اسماعیل ساروی المسکن بار فروشی الاصل | ربیع الثانی 1240ق | نستعلیق | 387 | شناسنامه ← |
| 124 |
شاهچراغ
شیراز
|
2441 | محمد جعفر ابن حاجی مؤمن کازرونی ساکن شیراز | ربیع الاول 1241ق | نستعلیق | - | شناسنامه ← |
| 125 |
رضوی
مشهد
|
17010 | بیکاتب | 1241ق | نستعلیق، نسخ | - | شناسنامه ← |
| 126 |
صادقیه
دامغان
|
126 | کاظم بن صادق رازی | 26 رجب 1243ق | نسخ | 110 | شناسنامه ← |
| 127 |
ادبیات
مشهد
|
28032/17 فیاض | بیکاتب | سلخ ذیقعده 1244ق، کاغذ فستقی | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 128 |
فیاض
تهران
|
94 | بیکاتب | 1244ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 129 |
وزیری
یزد
|
1256 | محمد باقر بن حاج شعبان | محرم 1245ق | نسخ | 281 | شناسنامه ← |
| 130 |
مدرسه باقریه
مشهد
|
41 | بیکاتب | یکشنبه 11 ذیقعده 1246ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 131 |
ملی
تهران
|
3403 | عبدالغفار بن محمد العطار شیرازی | 1248ق | نسخ | 188 | شناسنامه ← |
| 132 |
رضوی
مشهد
|
17009 | بیکاتب | 1248ق | - | - | شناسنامه ← |
| 133 |
مدرسه معمارباشی
تهران
|
62 | بیکاتب | 1249ق | نسخ | 320 | شناسنامه ← |
| 134 |
مسجد اعظم
قم
|
556 | علی اکبر بن مهدی شیرازی | 28 ذیقعده 1250ق | نسخ | 119 | شناسنامه ← |
| 135 |
نواب
مشهد
|
413 | مهدی بن حسن فنودی قاینی | پنجشنبه 24 جمادی الاول 1255ق | نسخ | 139 | شناسنامه ← |
| 136 |
نوربخش
تهران
|
850 | بیکاتب | 1255ق | نستعلیق | 144 | شناسنامه ← |
| 137 |
ملی
تهران
|
17212 | ابن مرحوم علی رضا محمد | 1256ق | - | - | شناسنامه ← |
| 138 |
ملک
تهران
|
2852 | محمد علی بن خلیل بن غفار | 15 ذیقعده 1257ق | نستعلیق | 135 | شناسنامه ← |
| 139 |
رضوی
مشهد
|
20002 | بیکاتب | 1259ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 140 |
مرکز احیاء
قم
|
707 | محمد حسن بن محمد تقی | ذیقعده 1260ق | نستعلیق | 221 | شناسنامه ← |
| 141 |
ملی
تهران
|
2995 | محمد کاظم نوری | 1260ق | نسخ | 198 | شناسنامه ← |
| 142 |
مسجد اعظم شهمیرزاد
سمنان
|
2 | بیکاتب | جمعه ربیع الثانی 1261ق | نسخ | 167 | شناسنامه ← |
| 143 |
ملی
تهران
|
6273 | علیرضا بن عوض علی دیزادویزی | 1263ق | نسخ | 112 | شناسنامه ← |
| 144 |
وزیری
یزد
|
827 | محمد بن کربلایی حسن بیرجندی | 1265ق | نسخ | 185 | شناسنامه ← |
| 145 |
سریزدی
یزد
|
76 | بیکاتب | جمعه 26 شعبان 1267ق | نسخ | 231 | شناسنامه ← |
| 146 |
قمر بنی هاشم
دامغان
|
77 | احمد علی | صفر 1270ق | نسخ | 185 | شناسنامه ← |
| 147 |
مدرسه آیة الله بروجردی
کرمانشاه
|
66 | ملا نوروز علی کرمانشاهی | 11 شعبان 1270ق | نسخ | 240 | شناسنامه ← |
| 148 |
مرکز احیاء
قم
|
1363 | بیکاتب | 1272ق، برای آقا میرزا فضل الله | نسخ | 216 | شناسنامه ← |
| 149 |
وزیری
یزد
|
389 | سید حسین بن حاجی سید عبدالکریم ابرقویی | 1279ق | نسخ | 130 | شناسنامه ← |
| 150 |
رضوی
مشهد
|
10945 | بیکاتب | رمضان 1280ق | نستعلیق، شکسته | 128 | شناسنامه ← |