نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب

tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb
181 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/17542
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17542
پدیدآور / مؤلف: ناشناخته
تاریخ و سده تألیف: 886 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 9، ص 215 تا 225
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: نحو
عناوین دیگر و هم‌تراز:
ترکیب خالد (tarkīb-u xālid) ترکیب الالفیة (tarkīb-ul alfīya)
اثر مرتبط / وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز اثر
« بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم »
انجام اثر
« و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 314/3-318 (173 نسخه) کشف الظنون 154/1 و 483/1 هدية العارفين 343/5 و 344 فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1 معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1 مكتبة امير المومنین 268/1 مشار عربی ص 182

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب = ترکیب خالد = ترکیب الالفیة / نحو / عربی tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb = tarkīb-u xālid = tarkīb-ul alfīya ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500) وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672) تاریخ تألیف: دوشنبه 27 رمضان 886ق تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته می‌شده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز می‌نامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته به‌خوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است. آغاز: بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم انجام: و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... چاپ: مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بی‌ناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی [دنا 314/3-318 (173 نسخه)؛ کشف الظنون 154/1 و 483/1؛ هدية العارفين 343/5 و 344؛ فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1؛ مكتبة امير المومنین 268/1؛ مشار عربی ص 182]

نسخه‌های خطی این اثر

181 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
61
مدرسه خان
یزد
74 محمد باقر بن حسن قلی الموتی 15 رمضان 1111ق نسخ 184 شناسنامه ←
62
ملی
تهران
2624 بی‌کاتب 1113ق نسخ 389 شناسنامه ←
63
وزیری
یزد
954 سید میر محمد قاسم محمد حسینی 1115ق نسخ 199 شناسنامه ←
64
سپهسالار
تهران
6751 بی‌کاتب 1115ق نستعلیق - شناسنامه ←
65
شیخ علی حیدر
مشهد
499 بی‌کاتب جمعه 14 جمادی الاول 1117ق نستعلیق، نسخ 224 شناسنامه ←
66
ملک
تهران
2953 بی‌کاتب ذیحجه 1119ق نسخ 193 شناسنامه ←
67
مهدوی
تهران
681 عبدالحمید بن محمد مهدی اشتهاردی یک‌شنبه 6 ربیع الاول 1120ق نسخ - شناسنامه ←
68
گلپایگانی
قم
8136/1-55/106 ابراهیم ابن حاجی جمعه ربیع الثانی 1122ق نسخ 123 شناسنامه ←
69
رضوی
مشهد
8560 محمد علی ابن هبة الله جمادی الثانی 1127ق، به جهت فرزند خود محمد مهدی نسخ 199 شناسنامه ←
70
گوهرشاد
مشهد
779 علی اکبر 1127ق نسخ - شناسنامه ←
71
ادبیات
مشهد
63 فیاض محمد شفیع بن محمد صلاح هروی 1128ق نستعلیق - شناسنامه ←
72
الهیات
مشهد
78 بی‌کاتب رجب 1133ق نسخ - شناسنامه ←
73
فیاض
تهران
150 نامشخص - - - شناسنامه ←
74
الهیات
مشهد
20401/2 بی‌کاتب پنج‌شنبه 8 جمادی الاول 1147ق نسخ - شناسنامه ←
75
ملی
تهران
3832 محمد شریف بن فرهاد 1188 و 1191ق نسخ 152 شناسنامه ←
76
مولوی
مشهد
78 نامشخص - - - شناسنامه ←
77
مجلس
تهران
5988 بی‌کاتب 1191ق نسخ 396 شناسنامه ←
78
وزیری
یزد
2078 حسینی 1197ق نسخ 159 شناسنامه ←
79
علامه طباطبائی
شیراز
1491/1 بی‌کاتب جمعه 28 جمادی الاول 1199ق نسخ - شناسنامه ←
80
مدرسه حکیم
شیراز
بدون شماره بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
81
ملی
تهران
3770/4 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 10 شناسنامه ←
82
ملی
تهران
6248 عبدالحسین بن کاظم اصفهانی قرن 13 نسخ 200 شناسنامه ←
83
رضوی
مشهد
19954 بی‌کاتب قرن 13 - - شناسنامه ←
84
گوهرشاد
مشهد
747/1 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
85
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
105 محمدبن علی سرچاهی قرن 13 نسخ 125 شناسنامه ←
86
ملک
تهران
5829 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 172 شناسنامه ←
87
معصومیه
قم
43/4-5794 بی‌کاتب قرن 12 و 13 نسخ - شناسنامه ←
88
گلپایگانی
قم
4202-21/122 عشور علی استرآبادی 3 جمادی الثانی 1200ق نسخ 158 شناسنامه ←
89
سپهسالار
تهران
6748/1 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 78 شناسنامه ←
90
مرکز احیاء
قم
3185 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 197 شناسنامه ←