شناسنامه کتابشناختی اثر
تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب
tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb
181
نسخه ثبتشده
از قرن 11 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخهها
↓
پیوند کوتاه:
/w/17542
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #17542
پدیدآور / مؤلف:
ناشناخته
تاریخ و سده تألیف:
886 هـ.ق
مأخذ فهرستنویسی:
فنخا، ج 9، ص 215
تا 225
زبان و قالب:
عربی
ردههای موضوعی:
نحو
عناوین دیگر و همتراز:
ترکیب خالد
(tarkīb-u xālid)
ترکیب الالفیة
(tarkīb-ul alfīya)
اثر مرتبط / وابسته به:
الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)
معرفی و مشخصات کتابشناختی اثر (در مأخذ فنخا)
ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری
azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500)
تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته میشده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز مینامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته بهخوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز اثر
« بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم »
انجام اثر
« و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ... »
سوابق و چاپهای اثر
مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بیناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
مآخذ و منابع کتابشناسی اثر
دنا 314/3-318 (173 نسخه)
کشف الظنون 154/1 و 483/1
هدية العارفين 343/5 و 344
فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1
معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1
مكتبة امير المومنین 268/1
مشار عربی ص 182
متن فنخا (فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا))
● تمرین الطلاب فی صناعة الاعراب = ترکیب خالد = ترکیب الالفیة / نحو / عربی
tamrīn-uṭ ṭullāb fī ṣanā‘at-il a‘rāb = tarkīb-u xālid = tarkīb-ul alfīya
ازهری، خالد بن عبدالله، 838 - 905 قمری
azharī, xāled ebn-e ‘abd-ol-lāh (1435 - 1500)
وابسته به: الخلاصة في النحو = الفية ابن مالک = الالفية فی النحو؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)
تاریخ تألیف: دوشنبه 27 رمضان 886ق
تجزیه و ترکیب کردن متون معتبر جزو رسوم گذشته است و برای تمرین قواعد دستوری زبان به کار گرفته میشده است، در این کتاب «الفیه ابن مالک» تجزیه و ترکیب شده است و از این رو آن را «ترکیب خالد» نیز مینامند. به گفته مؤلف چون شارح الفیه ابن مالک نتوانسته بهخوبی از عهده شرح الفیه بر بیاید وی این رساله را در بیان اعراب، شرح غرایب لغات و ضبط صحیح لغات مشکله الفیه تألیف کرده است.
آغاز: بسمله يقول العبد الفقیر الی عفو ربه الغنی خالد ابن عبدالله الازهری ... الحمدلله الذی رفع قدر من اعرب بالشهادتین و نصب الدلیل علی وجود ذاته ... فان معرفة الاعراب من الواجبات التی لا بد لكل طالب العلم
انجام: و لعله مثل برره و على كل تقدير فالخيرة نعت ثان لصحبه لا للمنتخبين خلافا للكمودی و هذا آخر ما اردنا جمعه فی هذا المختصر و الحمدلله على اتمامه و وافق الفراغ منه فی یوم الاثنين المبارک السابع و العشرين من شهر رمضان المعظم قدره و حرمته سنة ست و ثمانین و ثمانمائة و من اعجب لی ... حين فرغت من مسودته قارن ذلک اذان المؤذن لصلاة الظهر فرجوت ان يكون مقبولا عندالله ...
چاپ: مصر، 1370ق؛ تهران، سنگی، بیناشر، 1276ق؛ ایران، سنگی، 1264، جیبی
[دنا 314/3-318 (173 نسخه)؛ کشف الظنون 154/1 و 483/1؛ هدية العارفين 343/5 و 344؛ فهرست مخطوطات دارالکتب قاهره، فؤاد سید: 182/1؛ معجم المطبوعات، سرکیس: 812/1؛ مكتبة امير المومنین 268/1؛ مشار عربی ص 182]
نسخههای خطی این اثر
181 نسخه| ردیف | کتابخانه و مرکز نگهداری | شماره نسخه | کاتب | تاریخ کتابت | نوع خط | برگ | مشاهده |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 |
مهدوی، مصلح الدین
اصفهان
|
6 | بیکاتب | 1089ق | نسخ | 216 | شناسنامه ← |
| 32 |
سپهسالار
تهران
|
6749 | بیکاتب | 1089ق | نسخ | 174 | شناسنامه ← |
| 33 |
وزیری
یزد
|
519 | بیکاتب | سهشنبه از ذیقعده 1093ق | نسخ | 234 | شناسنامه ← |
| 34 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
730 | بیکاتب | 20 ربیع الاول 1093ق | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 35 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
3151 | بیکاتب | 7 ذیحجه 1094ق | نسخ | 394 | شناسنامه ← |
| 36 |
رضوی
مشهد
|
6266 | عبدالعلی بن عبدالحسین | 1095ق | نسخ | 120 | شناسنامه ← |
| 37 |
ملی
تهران
|
3489/1 | بیکاتب | 1097ق | نسخ | 227 | شناسنامه ← |
| 38 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
1172 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 265 | شناسنامه ← |
| 39 |
علامه طباطبائی
شیراز
|
1488 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | - | شناسنامه ← |
| 40 |
ملی
تهران
|
4011 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 178 | شناسنامه ← |
| 41 |
فاضل
خوانسار
|
341 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 195 | شناسنامه ← |
| 42 |
رضوی
مشهد
|
3789 | بیکاتب | حدود قرن 12 | نسخ | 106 | شناسنامه ← |
| 43 |
رضوی
مشهد
|
15730 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 300 | شناسنامه ← |
| 44 |
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
|
168 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 129 | شناسنامه ← |
| 45 |
مدرسه آیة الله خوئی
مشهد
|
74 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 200 | شناسنامه ← |
| 46 |
مدرسه جعفریه
قائن
|
132 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 173 | شناسنامه ← |
| 47 |
مرکز احیاء
قم
|
4305 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 98 | شناسنامه ← |
| 48 |
معصومیه
قم
|
126/3-6189 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 150 | شناسنامه ← |
| 49 |
الهیات
تهران
|
319 | بیکاتب | قرن 12 | نسخ | 256 | شناسنامه ← |
| 50 |
گلپایگانی
قم
|
8320-56/170 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 118 | شناسنامه ← |
| 51 |
رضوی
مشهد
|
15747 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 190 | شناسنامه ← |
| 52 |
رضوی
مشهد
|
6854 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق، نسخ | 247 | شناسنامه ← |
| 53 |
گلپایگانی
قم
|
2728-14/178 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق، شکسته | 200 | شناسنامه ← |
| 54 |
امام صادق
اردکان یزد
|
86 | بیکاتب | قرن 11 تا 12 | نسخ | 115 | شناسنامه ← |
| 55 |
گلپایگانی
قم
|
4880-24/180 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق، شکسته | 213 | شناسنامه ← |
| 56 |
دائرة المعارف
تهران
|
968 | بیکاتب | قرن 12 | نستعلیق | 167 | شناسنامه ← |
| 57 |
ملی
تهران
|
25330 | بیکاتب | 1103ق، خریداری از امرالله صفری | - | - | شناسنامه ← |
| 58 |
دارالحدیث
قم
|
264 | محمد باقر بن مولانا لقمان تبریزی | دهه اول ربیع الثانی 1105ق | نسخ | 241 | شناسنامه ← |
| 59 |
فیضیه
قم
|
1741 | اسماعیل بن محمد رحیم | 1106ق | نسخ | 123 | شناسنامه ← |
| 60 |
عمومی اصفهان (فرهنگ سابق)
اصفهان
|
3169 | بیکاتب | رجب 1110ق | نسخ | 392 | شناسنامه ← |