تمثيل و تنکیل

● تمثيل و تنکیل = التوضیح و التنكيل = آزادی خواجه سرایان = تنکیل و تمثیل / فقه / فارسی tamsīl va tankīl = at-towzīḥ va-t tankīl = āzādī-ye xāje sarāyān = tankīl va tamsīl افندی، عبدالله بن عیسی بیگ، 1066 - 1130 ؟ قمری afandī, ‘abd-ol-lāh ebn-e ‘īsā beyg (1656 - 1718) موضوع رساله در تمثیل و تنکیل است که در فقه باعث آزاد شدن بنده می‌شود. در پاسخ سؤال یکی از پادشاهان نوشته شده که نامش در سر آغاز نیامده است. در یک «مقدمه» و سه «مقصد» و «خاتمه» است: مقدمه در معنی تنکیل و تمثیل؛ مقصد 1. دلیل آزادی به علت تمثیل و تنکیل؛ مقصد 2. در اینکه در آزادی قصد ضرر لازم است؛ مقصد 3. در اینکه آیا خواجه گردیدن سبب آزادی می‌شود؛ خاتمه در خلاصه مراتب مزبوره. آغاز: بعد از حمد حضرت اله و صلواة بر رسول حلیم اواه و بر آل و اهل بیت هادین مهدیین بعرض اقدس ارفع اعلی می‌رساند کمترین صوفی زادگان درگاه خلایق پناه عبدالله که در باب مساله آزادی خواجه سرایان به علت خواجه گردیدن که به مسامع عز و جلال حجاب بارگاه عرش اشتباه رسیده علمای شیعه را در این مساله سخنان چندی به جهات متعدده می‌باشد انجام: بوسیله آن جماعت مستحقان عنایت گاهگاهی گوشه خاطر توجهی درباره این بنده مقصر نیز مرعی میشده باد بمحمد و آله السادة القادة الامجاد چاپ: با تصحیح سید حمیدی سیدی از روی نسخه شماره 1853 کتابخانه ملک، با نام خواجه سرایان، در دفتر چهارم مجموعه رسایل فارسی، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، 1374ش [دنا 424/3؛ مجموعه رسایل فارسی، دفتر چهارم، زمستان 1374، ص259-323]